Thế giới đang khát dầu đã nhận được một sự giải tỏa nhỏ đầu tháng này khi Ả Rập Xê Út bắt đầu chuyển hướng hàng triệu thùng dầu thô — vốn thường được vận chuyển bằng tàu qua eo biển Hormuz đang bị phong tỏa — tới cảng Yanbu trên Biển Đỏ.
Tuy nhiên, vào cuối tuần qua, các tay súng Houthi được Iran hậu thuẫn đã tham chiến trong một động thái leo thang có thể cắt đứt ngay cả tuyến vận chuyển quan trọng này.
Richard Bronze, đồng sáng lập và phụ trách địa chính trị tại công ty nghiên cứu Energy Aspects, cho biết bất kỳ điều gì đe dọa dòng chảy dầu của Ả Rập Xê Út ra khỏi Biển Đỏ sẽ tiếp tục đẩy giá dầu toàn cầu tăng cao.
Theo dữ liệu của công ty theo dõi vận tải biển Vortexa, trong hai tuần qua đã có tới 4,6 triệu thùng dầu mỗi ngày được bốc lên tàu tại Yanbu — cao gấp hơn ba lần mức trung bình của năm 2025.
Con số này vẫn còn rất nhỏ so với 15 triệu thùng dầu mỗi ngày mà thế giới bị thiếu hụt khi eo biển Hormuz vẫn đóng cửa. Tuy nhiên, 4,6 triệu thùng đó vẫn đủ để làm rung chuyển nguồn cung, và trong một thị trường dầu mỏ toàn cầu cực kỳ nhạy cảm, việc bóp nghẹt thêm một tuyến thương mại quan trọng nữa sẽ đẩy giá dầu lên cao hơn và có thể gây ra hoặc làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu nhiên liệu tại nhiều khu vực.
Cuối năm 2023, lực lượng Houthi tại Yemen bắt đầu tấn công các tàu thương mại đi qua eo biển Bab-el-Mandeb — nằm ở cực nam Biển Đỏ và có nghĩa là “Cổng Nước Mắt” trong tiếng Ả Rập — nhằm đáp trả cuộc chiến của Israel tại Gaza. Những cuộc tấn công này buộc các công ty vận tải biển phải chọn tuyến đường dài hơn, kéo dài hành trình thêm nhiều tuần và khiến chi phí nhiên liệu, bảo hiểm và lương thủy thủ tăng lên.
Theo Vortexa, trong 28 ngày đầu tháng 3, lượng dầu thô đi qua eo biển Bab-el-Mandeb đã tăng 21% so với tháng 2. Những chuyến hàng này hiện có thể trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công mới từ Houthi.
Giá dầu Brent — chuẩn giá dầu toàn cầu — đã tăng khoảng 50% kể từ khi chiến tranh với Iran bắt đầu vào ngày 28/2, lên khoảng 110 USD/thùng vào thứ Hai.
Theo Artem Abramov, trưởng bộ phận nghiên cứu dầu và khí tự nhiên tại công ty tư vấn Rystad Energy, nếu eo biển Bab-el-Mandeb trở nên quá nguy hiểm đối với tàu chở dầu, giá Brent “rất có khả năng” vượt 150 USD/thùng trong vài tháng tới, sớm hơn dự báo hiện tại.
Ông nói với CNN rằng việc đóng cửa tuyến đường biển này sẽ “phá vỡ hệ thống nhanh hơn rất nhiều”. Chỉ riêng mối đe dọa đóng cửa Biển Đỏ cũng đủ tạo áp lực tăng liên tục lên chi phí bảo hiểm, vận chuyển và cuối cùng là hầu hết các mức giá dầu chuẩn trong những ngày tới.
Một đòn giáng nữa vào châu Á
Lực lượng Houthi chính thức tham gia cuộc chiến vào thứ Bảy khi họ phóng hai tên lửa về phía Israel. Trước đó một ngày, Mohammed Mansour — Thứ trưởng Thông tin trong chính quyền Houthi — nói với CNN rằng việc đóng eo biển Bab-el-Mandeb “là một lựa chọn khả thi, và hậu quả sẽ do những kẻ xâm lược Mỹ và Israel gánh chịu.”
Để tránh tuyến đường này, các tàu chở dầu rời cảng Yanbu — phần lớn hướng tới châu Á — sẽ phải đi một lộ trình vòng vèo và dài hơn rất nhiều: đi lên kênh đào Suez ở phía bắc Biển Đỏ, băng qua Địa Trung Hải, vòng xuống bờ tây châu Phi rồi vượt qua Ấn Độ Dương.
Richard Bronze của Energy Aspects cho biết: nếu Houthi bắt đầu đe dọa tàu thuyền, thời gian vận chuyển dầu tới châu Á có thể tăng thêm vài tuần, làm trầm trọng hơn tình trạng thiếu hụt dầu thô tại khu vực này.
Châu Á hiện đang chịu tác động nặng nề nhất từ cú sốc nguồn cung dầu toàn cầu. Khu vực này phụ thuộc vào Trung Đông khoảng 60% lượng dầu nhập khẩu, và nhiều chính phủ đã áp dụng các biện pháp tiết kiệm năng lượng trong cuộc khủng hoảng.
Ví dụ, Philippines đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp về năng lượng và rút ngắn tuần làm việc của một số nhân viên nhà nước xuống 4 ngày, trong khi Hàn Quốc khuyến cáo người dân tắm nhanh hơn để tiết kiệm năng lượng.
Theo Muyu Xu, nhà phân tích dầu thô cấp cao tại công ty dữ liệu thương mại Kpler, toàn bộ lượng dầu rời cảng Yanbu trong tháng này và đi qua eo Bab-el-Mandeb đều hướng tới châu Á.
Nếu các cuộc tấn công của Houthi thực sự phong tỏa eo biển này, Xu cho biết Ả Rập Xê Út có thể ưu tiên xuất khẩu dầu sang châu Âu gần hơn — khiến châu Á bị thiệt — hoặc chuyển hướng tàu sang châu Á qua kênh đào Suez.
Bà dự đoán nhiều khu vực ở châu Á sẽ bắt đầu thiếu dầu thô vào tháng 4 khi lượng dự trữ hiện có cạn dần.
“Nếu họ không nhận được dầu từ Ả Rập Xê Út đúng thời hạn, tình trạng thiếu hụt nguồn cung trong ngắn hạn sẽ còn tệ hơn,” bà nói.
“Giá dầu cao là một vấn đề, nhưng quan trọng hơn là họ đơn giản không có đủ dầu.”
