Tổng thống Mỹ và Đệ nhất phu nhân không bị thương, và nghi phạm đang đối mặt với hai cáo buộc trọng tội liên quan đến súng và hành vi tấn công Donald Trump và Melania Trump đã được sơ tán khỏi tiệc tối của Hiệp hội phóng viên Tòa Bạch Cung vào tối thứ Bảy sau khi sự kiện bị gián đoạn bởi tiếng súng. FBI cho biết một nghi phạm đã bị bắt giữ sau khi bữa tiệc thường niên trang trọng nhằm vinh danh giới báo chí Tòa Bạch Cung, tổ chức tại phòng khiêu vũ của khách sạn Washington Hilton, bất ngờ rơi vào hỗn loạn và hoảng loạn. Các nhà báo đã chui xuống gầm bàn khi lực lượng chức năng nhanh chóng đưa tổng thống và các thành viên nội các ra khỏi phòng. Tổng thống và phu nhân không bị thương, và sau đó đã xuất hiện trong một cuộc họp báo tại Tòa Bạch Cung. Thị trưởng Washington DC, Muriel Bowser, cho biết một tay súng đơn độc đã lao về phía lực lượng Mật vụ tại sảnh khách sạn. Bà nói không có lý do để tin rằng còn ai khác liên quan đến vụ việc. Nghi phạm hiện đang bị giam giữ và được “đánh giá” tại một bệnh viện địa phương, dù có vẻ không bị trúng đạn. Theo hãng tin AP dẫn lời hai quan chức thực thi pháp luật, người này được xác định là Cole Tomas Allen, 31 tuổi, đến từ Torrance, tiểu bang California. Cảnh sát trưởng Washington DC, Jeffrey Carroll, cho biết các điều tra viên tin rằng nghi phạm đã nổ súng và mang theo một khẩu shotgun, một khẩu súng ngắn và nhiều con dao. Ông cũng nói rằng nghi phạm được cho là khách của khách sạn. Động cơ của vụ tấn công vẫn chưa được xác định. Công tố viên liên tiểu bang tại Đặc khu Columbia, Jeanine Pirro, cho biết bị cáo đang bị truy tố với hai tội danh trọng tội liên quan đến vũ khí và hành hung, và sẽ bị đưa ra tòa vào thứ Hai. Bà cho biết có thể sẽ có thêm các cáo buộc khác. Trong cuộc họp báo tại Tòa Bạch Cung tối cùng ngày, Trump ca ngợi lực lượng Mật vụ và cho biết một đặc vụ đã bị đạn bắn trúng nhưng được áo giáp chống đạn chặn lại. Ông nói vụ bạo lực xảy ra “khá xa”. “Đó là điều rất bất ngờ nhưng đã được xử lý một cách xuất sắc bởi Mật vụ và lực lượng thực thi pháp luật. Đây là một sự kiện dành cho tự do ngôn luận, nhằm quy tụ các thành viên của cả hai đảng cùng với giới báo chí,” ông nói. “Và theo một cách nào đó, điều đó đã xảy ra, bởi vì họ đã đoàn kết. Tôi thấy cả căn phòng hoàn toàn thống nhất.” Ông cũng mô tả khách sạn Washington Hilton là “không phải một tòa nhà đặc biệt an toàn” và nhấn mạnh lợi ích của việc xây dựng một phòng khiêu vũ tại Tòa Bạch Cung. “Đó là lý do chúng ta cần có đầy đủ các yếu tố như kế hoạch tại Tòa Bạch Cung. Nó thực sự là một căn phòng lớn hơn và an toàn hơn nhiều.” Weijia Jang, chủ tịch bữa tiệc, cho biết tổng thống muốn dời lịch tổ chức lại sự kiện trong vòng 30 ngày tới. “Cảm ơn Chúa vì mọi người đều an toàn, và cảm ơn mọi người đã cùng nhau có mặt tối nay,” bà nói. “Chúng ta sẽ làm lại điều này.” Khách mời vừa bắt đầu dùng bữa thì sự hỗn loạn nổ ra ở phía sau phòng. Mọi người bắt đầu la hét “Nằm xuống, nằm xuống!”. Các nhân viên an ninh lao lên sân khấu và sơ tán Trump cùng Melania, trong khi những người khác đứng bảo vệ với súng chĩa sẵn. Các đặc vụ ép các thành viên nội các nằm xuống đất, sau đó lần lượt đưa họ ra ngoài. Không khí trở nên căng thẳng khi các nhà báo chờ đợi thông tin về những gì đã xảy ra và phải làm gì tiếp theo. Nhiều người cho biết họ phải chờ dưới gầm bàn để nhận chỉ dẫn từ nhân viên an ninh. Nhà báo Wolf Blitzer của CNN cho biết ông đã nhìn thấy một người có súng tại sự kiện. “Tôi đã thấy tay súng nằm trên mặt đất sau khi hắn bắt đầu nổ súng,” ông nói. “Cảnh sát đã quật hắn xuống đất.” Nghị sĩ Dân chủ tiểu bang Maryland Jamie Raskin, người tham dự bữa tiệc, cho biết ông không thấy tay súng nhưng “tôi nghĩ một đặc vụ Mật vụ đã đẩy tôi ngã xuống đất cùng với một số người khác, và mọi người thì la hét”. “Tôi nghe thấy những tiếng động lớn nhưng không rõ đó là phản ứng của mọi người hay là điều gì xảy ra bên ngoài, rất khó biết, nhưng rất nhanh sau đó mọi người nói đó là tiếng súng,” ông nói thêm. “Mọi người rất hoảng sợ; giờ có vẻ đã nhẹ nhõm hơn.” Luật sư và nhà hoạt động nhân quyền Kerry Kennedy cho biết trong một bài đăng rằng Raskin đã thì thầm với bà từ dưới gầm bàn: “Bạn ổn rồi, bạn ổn rồi, bạn ổn rồi.” Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson cho biết trên X rằng ông và vợ có mặt tại bữa tiệc và “biết ơn vì không có người vô tội nào bị thương và mọi người giờ đều an toàn”. Các phóng viên của Guardian có mặt tại hiện trường cho biết ban đầu có những thông tin trái chiều về việc báo chí và khách mời nên ở lại hay rời khỏi phòng. Cuối cùng toàn bộ căn phòng được…

Ông Hùng Cao (sinh năm 1971) là một chính trị gia người Mỹ và cựu sĩ quan quân đội, hiện giữ chức quyền Bộ trưởng Hải quân Hoa Kỳ từ ngày 22 tháng 4 năm 2026, và là Thứ trưởng Hải quân Hoa Kỳ thứ 35 kể từ năm 2025. Ông từng phục vụ trong lực lượng này từ năm 1989 đến năm 2021. Ông là ứng viên Đảng Cộng hòa cho Hạ viện Hoa Kỳ tại khu vực bầu cử số 10 của tiểu bang Virginia vào năm 2022, và là ứng viên của đảng trong cuộc bầu cử Thượng viện Hoa Kỳ năm 2024 của tiểu bang này, lần lượt thất cử trước Jennifer Wexton và Tim Kaine. Vào tháng 2 năm 2025, Tổng thống Trump đã đề cử Cao vào vị trí Thứ trưởng Hải quân Hoa Kỳ. Sau khi được Thượng viện phê chuẩn, ông tuyên thệ nhậm chức vào ngày 3 tháng 10 năm 2025. Đến ngày 22 tháng 4 năm 2026, ông trở thành quyền Bộ trưởng Hải quân Hoa Kỳ sau khi John Phelan bị cách chức. Cao sinh năm 1971 tại Sài Gòn, miền Nam Việt Nam. Cha ông, Quân Cao, quê ở tỉnh Quảng Trị, từng làm việc tại Bộ Nông nghiệp của chính phủ Việt Nam Cộng hòa và là phụ tá cho Phó Thủ tướng. Ông Quân Cao từng là sinh viên du học tại Philippines nhờ học bổng của Quỹ Rockefeller, trước khi lấy bằng tiến sĩ tại Đại học Cornell. Năm 1975, khi mới 4 tuổi, Hùng Cao cùng gia đình sang Hoa Kỳ với tư cách người tị nạn. Ông đã trải qua một phần tuổi thơ tại Niger, nơi ông Quân Cao làm chuyên gia nông nghiệp cho USAID. Ông trở lại Hoa Kỳ khi 12 tuổi và là học sinh khóa tốt nghiệp đầu tiên của Trường Trung học Khoa học và Công nghệ Thomas Jefferson tại quận Fairfax, tiểu bang Virginia. Cao gia nhập Hải quân Hoa Kỳ với tư cách tân binh vào năm 1989 và tốt nghiệp Học viện Hải quân Hoa Kỳ năm 1996 với bằng cử nhân kỹ thuật đại dương. Là chuyên gia về xử lý bom mìn và lặn cứu hộ, ông từng dẫn dắt đội Hải quân trên tàu USNS Grasp tham gia tìm kiếm và thu hồi thi thể của John F. Kennedy Jr., vợ ông Kennedy là Carolyn Bessette và chị vợ Lauren Bessette sau vụ tai nạn năm 1999 ngoài khơi Martha’s Vineyard. Năm 2008, ông nhận bằng Thạc sĩ Khoa học ngành Vật lý Ứng dụng tại Trường Hậu đại học Hải quân. Ông phục vụ hơn 30 năm trong Hải quân với tư cách quân nhân tại ngũ và nghỉ hưu với cấp bậc đại tá vào tháng 10 năm 2021. Sự nghiệp quân sự của ông bao gồm các đợt triển khai tại Iraq, Afghanistan và Somalia. Cao được trao Huy hiệu Chỉ huy trên bờ, Huy hiệu Sĩ quan Lặn Hải quân và Huy hiệu Sĩ quan Tác chiến Xử lý Bom mìn. Ông từng là Phó Chủ tịch của CACI, một nhà thầu chính phủ Hoa Kỳ cung cấp dịch vụ cho các cơ quan quốc phòng, tình báo và an ninh nội địa. Trước đây, với vai trò Thứ trưởng Hải quân, Hùng Cao lẽ ra phải đảm nhiệm một phạm vi công việc rộng lớn với tư cách là viên chức dân sự số 2 của lực lượng này, bao gồm các vấn đề nhân sự và bảo vệ “tinh thần chiến binh” của Hải quân. Nhưng trên thực tế, theo một nguồn tin am hiểu tình hình nói với CNN, Cao thường bị cấp trên của mình, Bộ trưởng Hải quân John Phelan, gạt ra khỏi quá trình ra quyết định; người này cho biết Phelan đã “đóng khung” Cao. Nguồn tin cho biết Cao bị cô lập khỏi các quyết định của Hải quân và không được phép đại diện cho Phelan trong các cuộc họp chính thức mà Phelan không tham dự -điều mà một thứ trưởng thông thường sẽ làm. Mọi thứ thay đổi trong tuần này sau khi Phelan bất ngờ bị Tổng thống Donald Trump và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth cách chức Bộ trưởng Hải quân. Hiện Cao đảm nhiệm vị trí này trên cơ sở quyền. Theo nguồn tin, ông biết về việc được thăng chức từ văn phòng tiền phương của Ngũ Giác Đài-, nơi gọi ông vào và nói: “Được rồi, giờ là anh -chúng tôi đã có thay đổi.” “Nhanh chóng, ông ấy đang nắm bắt tất cả những việc mà trước đây ông không được tham gia,” nguồn tin nói thêm. Là một sĩ quan tác chiến đặc biệt được trao nhiều huân chương, Cao tiếp quản vị trí dân sự cao nhất của Hải quân trong bối cảnh lực lượng này đang đóng vai trò then chốt trong việc ngăn chặn các tàu Iran đi qua eo biển Hormuz. Là ứng viên Đảng Cộng hòa năm 2024 đối đầu với Thượng nghị sĩ Dân chủ Tim Kaine của Virginia, Cao ủng hộ các chỉ trích của Trump và Hegseth đối với các vấn đề xã hội và phản đối các sáng kiến đa dạng, công bằng và hòa nhập (DEI). Cao nhập cư vào Mỹ khi còn nhỏ sau khi gia đình ông rời Việt Nam trong Chiến tranh Việt Nam. Sau khi nghỉ hưu khỏi Hải quân vào năm 2021, ông tranh cử Quốc hội với tư cách ứng viên Đảng Cộng hòa năm 2022 và thách thức Kaine vào năm 2024, nơi ông thường đưa ra những phát biểu gây tranh cãi. “Khi bạn dùng một drag queen để tuyển quân cho Hải quân, đó không phải là những người chúng ta cần,” Cao nói trong một cuộc tranh luận năm 2024 với Kaine khi trả lời câu hỏi về tuyển dụng quân đội. “Điều chúng ta cần là…

Người đứng đầu mới của NASA đang tái định hình các mục tiêu của cơ quan vũ trụ, khi công bố tại một sự kiện ở Washington, D.C. vào thứ Ba một tầm nhìn đầy tham vọng, bao gồm các kế hoạch cải tiến cho căn cứ trên Mặt Trăng. Trong khi NASA từ lâu đã hướng tới việc xây dựng một khu định cư trên Mặt Trăng để các phi hành gia có thể sinh sống và làm việc lâu dài hơn, thì sự kiện hôm thứ Ba đánh dấu lần đầu tiên cơ quan này công bố lộ trình và thời gian cụ thể cho nỗ lực đó. “Căn cứ trên Mặt Trăng sẽ không xuất hiện chỉ sau một đêm,” Giám đốc NASA Jared Isaacman phát biểu tại sự kiện mang tên Ignition. “Chúng tôi sẽ đầu tư khoảng 20 tỷ USD trong bảy năm tới và xây dựng nó thông qua hàng chục sứ mệnh.” Hiện vẫn chưa rõ NASA có thể chuyển bao nhiêu trong số 20 tỷ USD này từ các dự án khác hoặc cần thêm bao nhiêu nguồn tài trợ mới. Một số dự án khác được Isaacman công bố hôm thứ Ba, người nhậm chức vào tháng 12, có thời hạn chặt chẽ hơn nhiều — đáng chú ý nhất là một phương tiện hoàn toàn mới chạy bằng năng lượng hạt nhân dành cho Sao Hỏa mà cơ quan này hy vọng sẽ phóng vào năm 2028 — một mốc thời gian cực kỳ nhanh trong lĩnh vực du hành vũ trụ. Con đường để tài trợ và hiện thực hóa các đổi mới này vẫn còn chưa rõ ràng và không tránh khỏi những khó khăn. Tuy nhiên, chúng cho thấy cái nhìn quan trọng về các kế hoạch mang tính chuyển đổi của Isaacman, người muốn thúc đẩy sự cấp bách trong các hoạt động khoa học và chuyến bay có người lái của NASA. Tạm dừng trạm vũ trụ quanh Mặt Trăng Kể từ khi đảm nhận vai trò, Isaacman đã thúc đẩy những thay đổi táo bạo — từ việc tăng cường tuyển dụng và củng cố các “năng lực cốt lõi” của NASA đến thiết lập một sứ mệnh mới đóng vai trò tiền đề cho lần đổ bộ tiếp theo của phi hành gia lên Mặt Trăng. Ông cũng thể hiện một giọng điệu tham vọng và đổi mới rõ rệt hơn so với nhiều người tiền nhiệm. Sự kiện hôm thứ Ba là nỗ lực toàn diện nhất của ông nhằm truyền tải tầm nhìn đó. “Nếu chúng ta tập trung nguồn lực phi thường của NASA vào các mục tiêu của Chính sách Không gian Quốc gia, loại bỏ những rào cản không cần thiết và phát huy sức mạnh của lực lượng lao động và ngành công nghiệp của quốc gia cùng các đối tác,” Isaacman nói, “thì việc quay lại Mặt Trăng và xây dựng căn cứ sẽ trở nên nhỏ bé so với những gì chúng ta có thể đạt được trong tương lai.” Trong loạt thông báo, Isaacman tiết lộ rằng NASA sẽ tạm dừng kế hoạch hợp tác với các đối tác quốc tế để phát triển một trạm vũ trụ quay quanh Mặt Trăng, gọi là Gateway. Được hình dung là điểm trung chuyển hỗ trợ các chuyến đi xuống bề mặt Mặt Trăng cũng như các sứ mệnh xa hơn, trạm Gateway sẽ đóng vai trò là điểm dừng trong quỹ đạo Mặt Trăng để điều phối vận chuyển hàng hóa và con người. Thay vào đó, NASA sẽ tận dụng các nguồn lực hiện có của Gateway cho những mục đích khác, bao gồm xây dựng căn cứ Mặt Trăng. “Theo ông Carlos Garcia-Galan, giám đốc chương trình căn cứ Mặt Trăng của NASA, nhiều phần cứng và cơ sở của Gateway có thể được tái sử dụng trực tiếp để phục vụ các mục tiêu thám hiểm ngắn hạn cũng như hỗ trợ các sứ mệnh tập trung vào bề mặt.” Isaacman cũng cho biết NASA sẽ tăng mạnh số lượng tàu đổ bộ robot mang theo hàng hóa và thiết bị khoa học lên Mặt Trăng — với mục tiêu thực hiện hạ cánh hàng tháng. Để so sánh, kể từ tháng 1 năm 2024, NASA và các đối tác thương mại mới chỉ phóng bốn tàu đổ bộ với mức độ thành công khác nhau. Các sứ mệnh robot sẽ phối hợp với các chuyến bay có người lái trong chương trình Artemis — nỗ lực đưa con người trở lại Mặt Trăng lần đầu tiên sau nửa thế kỷ — nhằm đặt nền móng cho một khu định cư trên Mặt Trăng. Sứ mệnh có người lái đầu tiên của Artemis, mang tên Artemis II, dự kiến sẽ phóng sớm nhất vào ngày 1 tháng 4 và sẽ bay vòng quanh Mặt Trăng mà không hạ cánh. Mục tiêu cuối cùng là đưa con người quay lại bề mặt Mặt Trăng vào đầu năm 2028 và mở đường cho các lần hạ cánh thường xuyên hơn, có thể lên đến hai sứ mệnh mỗi năm. Một sự thay đổi lớn Kế hoạch của Isaacman đang thúc đẩy NASA điều chỉnh yêu cầu và hợp đồng, cũng như tái hình dung cách các hệ thống hạ tầng không gian phối hợp với nhau — đặc biệt khi trạm Gateway bị tạm gác. Ông cũng nhấn mạnh với các công ty vũ trụ thương mại và nhà thầu rằng ông không chấp nhận lặp lại những vấn đề trong quá khứ, khi các dự án tiêu tốn hàng tỷ USD nhưng không đạt hiệu quả. Ví dụ, tàu Orion và tên lửa Space Launch System — do Lockheed Martin và Boeing phát triển — đều vượt ngân sách hàng tỷ USD và chậm tiến độ nhiều năm. Hiện tại, Blue Origin của Jeff Bezos và SpaceX của Elon Musk đang cạnh…

Tàu tự hành Curiosity khám phá các “khối xây dựng của sự sống” trong thí nghiệm đầu tiên từng được thực hiện trên Sao Hỏa. Tàu tự hành Curiosity đã tìm thấy ra tập hợp các phân tử hữu cơ đa dạng nhất từng được tìm thấy trên Sao Hỏa, bao gồm bảy loại chưa từng được phát hiện trước đây trên hành tinh đỏ. Các hợp chất chứa carbon này chính là những “viên gạch nền tảng” đã giúp sự sống xuất hiện trên Trái Đất. Kết quả, được công bố hôm thứ Ba trên tạp chí Nature Communications, đến từ một thí nghiệm lần đầu tiên được thực hiện trên Sao Hỏa: tàu tự hành thu thập mẫu đá và hòa tan nó trong dung dịch hóa học để khám phá thành phần của nó. Nhóm nghiên cứu tin rằng các phân tử hữu cơ được xác định trong mẫu đá đã được bảo tồn trên Sao Hỏa suốt 3,5 tỷ năm, theo tác giả chính của nghiên cứu, Tiến sĩ Amy Williams, phó giáo sư khoa học địa chất tại Đại học Florida và là nhà khoa học tham gia sứ mệnh Curiosity. “Những phát hiện này rất quan trọng vì chúng xác nhận rằng các vật chất hữu cơ phức tạp có thể được bảo tồn trên Sao Hỏa qua các khoảng thời gian địa chất dài, bất chấp môi trường bức xạ khắc nghiệt,” Williams cho biết. “Điều này hỗ trợ việc tìm kiếm các môi trường có thể sinh sống trên Sao Hỏa, tức là những nơi mà sự sống có thể tồn tại nếu nó từng xuất hiện.” Kết quả này bổ sung cho các phát hiện trước đây của Curiosity về các hợp chất hữu cơ và củng cố giả thuyết rằng Sao Hỏa từng là một hành tinh có thể sinh sống hàng tỷ năm trước, thay vì sa mạc băng giá như ngày nay. “Điều khiến tôi ngạc nhiên trong sứ mệnh này không chỉ là Sao Hỏa từng có thể sinh sống,” đồng tác giả nghiên cứu Ashwin Vasavada, nhà khoa học dự án Curiosity tại Phòng thí nghiệm Sức đẩy Phản lực của NASA, cho biết. “Mà là nó đã từng phù hợp với sự sống đến mức đáng kinh ngạc.” Thí nghiệm hóa học ướt mang tính bước ngoặt này không được thiết kế để xác định liệu các phân tử đó có phải là dấu hiệu của sự sống cổ đại trên Sao Hỏa hay không, hay chúng được mang đến bởi các thiên thạch, hoặc đơn giản là kết quả của các quá trình địa chất. Tuy nhiên, phát hiện này nhấn mạnh một điểm chung mà nhiều nhà khoa học hành tinh đồng thuận: để xác định chắc chắn liệu sự sống từng tồn tại trên Sao Hỏa hay không, cần phải đưa các mẫu đá về Trái Đất. Tàu Curiosity hạ cánh xuống miệng hố Gale trên Sao Hỏa vào năm 2012 với mục tiêu xác định liệu hành tinh này từng có khả năng hỗ trợ sự sống hay không. Trong nhiều năm, tàu đã leo lên một cấu trúc gọi là Núi Sharp trong miệng hố, nhằm tiếp cận các lớp đất giàu đất sét mà các tàu quỹ đạo đã quan sát được. Các lớp đất sét này có khả năng bảo tồn phân tử hữu cơ, cho thấy nước không chỉ từng tồn tại trên Sao Hỏa trong quá khứ xa xôi mà còn biến mất rồi xuất hiện trở lại theo thời gian. Curiosity mất khoảng sáu hoặc bảy năm sau khi hạ cánh để đến được lớp đất sét ở khu vực Glen Torridon của Núi Sharp, nhưng theo Vasavada, sự chờ đợi là xứng đáng. Tàu đã tìm thấy bằng chứng về đá bùn từ các hồ cổ đại cũng như đá sa thạch nơi nước từng chảy vào các hồ. Nhóm nghiên cứu đã cùng nhau lựa chọn vị trí tốt nhất để khoan mẫu kiểm tra vật chất hữu cơ. Do tàu chỉ có hai cốc thí nghiệm hóa học ướt, họ muốn tận dụng tối đa cơ hội. Họ chọn một địa điểm đặt tên là Mary Anning, theo tên nhà cổ sinh vật học người Anh thế kỷ 19. Curiosity đã khoan mẫu đá sa thạch chứa khoáng sét vào năm 2020, nghiền nhỏ và đưa vào thiết bị SAM (Phân tích Mẫu trên Sao Hỏa) nằm trong thân tàu. SAM có thể làm nóng mẫu trong một lò nhỏ và sử dụng các thiết bị khác để phát hiện khí được giải phóng khi khoáng chất phân hủy do nhiệt. Công cụ này trước đây đã giúp phát hiện nhiều hợp chất hữu cơ quan trọng trên Sao Hỏa. Tàu đã đưa mẫu vào một cốc nhỏ chứa dung dịch tetramethylammonium hydroxide (TMAH). Dung dịch này có thể phá vỡ các phân tử lớn khó nhận diện và làm lộ ra những phân tử trước đó không thể thấy được. Nhóm nghiên cứu đã xác định được 21 phân tử chứa carbon, bao gồm cả các dị vòng nitơ mới được phát hiện — cấu trúc vòng carbon có chứa nitơ, đóng vai trò tiền thân của RNA và DNA, tức các axit nucleic mang thông tin di truyền. “Phát hiện này rất sâu sắc vì các cấu trúc này có thể là tiền chất hóa học của những phân tử chứa nitơ phức tạp hơn,” Williams nói. “Các dị vòng nitơ chưa từng được tìm thấy trên bề mặt Sao Hỏa hay trong thiên thạch Sao Hỏa trước đây.” Kết quả cũng cho thấy sự hiện diện của benzothiophene, một phân tử chứa carbon và lưu huỳnh thường thấy trong thiên thạch, có thể đã va chạm với các hành tinh như Trái Đất trong quá khứ. “Những vật chất rơi xuống Sao Hỏa từ thiên thạch cũng giống như những gì rơi xuống Trái Đất, và có thể…

Voyager 1, tàu thăm dò không gian sâu của NASA, có thể sớm trở thành tàu vũ trụ đầu tiên đạt một cột mốc lịch sử. Vào tháng 11 năm 2026, tàu này sẽ cách Trái Đất một ngày ánh sáng. Được phóng vào năm 1977, Voyager 1 là tàu vũ trụ xa Trái Đất nhất, hiện đang khám phá không gian liên sao ở khoảng cách 15,8 tỷ dặm. Thuật ngữ “ngày ánh sáng” dùng để chỉ khoảng cách mà một tín hiệu hoặc lệnh truyền đi với tốc độ ánh sáng sẽ mất 24 giờ để đến được tàu vũ trụ từ Trái Đất, bà Suzy Dodd, quản lý dự án Voyager tại Phòng thí nghiệm Sức đẩy Phản lực của NASA, cho biết. Một ngày ánh sáng tương đương 16 tỷ dặm (26 tỷ km). Vì vậy, nếu nhóm điều khiển Voyager gửi lệnh cho tàu khi nó đạt đến khoảng cách đó, sẽ mất thêm một ngày nữa để Voyager phản hồi. “Nếu tôi gửi một lệnh và nói, ‘chào buổi sáng, Voyager 1,’ vào 8 giờ sáng thứ Hai, thì tôi sẽ nhận được phản hồi của Voyager 1 vào khoảng 8 giờ sáng thứ Tư,” bà Dodd nói. Voyager 1 và tàu chị em Voyager 2 là hai tàu vũ trụ duy nhất hoạt động vượt ra ngoài nhật quyển (heliosphere) — “bong bóng” của Mặt Trời chứa các trường từ và hạt kéo dài xa hơn cả quỹ đạo Sao Diêm Vương. Sau hàng thập kỷ trong không gian, cả hai đã phải tắt nhiều thiết bị, nhưng vẫn sử dụng các công cụ còn lại để nghiên cứu vùng chưa được khám phá này và cung cấp dữ liệu cho các sứ mệnh tương lai. Việc duy trì liên lạc với các tàu thăm dò ở khoảng cách cực xa như vậy gặp nhiều thách thức, nhưng bà Dodd và nhóm của bà đang thực hiện các bước cần thiết để đảm bảo “những người cao tuổi” này có thể chạm mốc kỷ niệm 50 năm vào năm 2027. Duy trì liên lạc qua khoảng cách vũ trụ Được phóng để khám phá Sao Mộc và Sao Thổ, Voyager 1 đã bay ra xa Trái Đất theo cùng một quỹ đạo và tốc độ — 38.000 dặm/giờ — kể từ lần bay ngang Sao Thổ vào tháng 11 năm 1980. Dựa trên vị trí của Trái Đất so với Voyager 1, tốc độ của tàu và quỹ đạo của nó, các kỹ sư có thể tính được thời gian tín hiệu truyền đến tàu. Ví dụ, sau khi bay ngang Sao Thổ, Voyager 1 đi lên và ra khỏi mặt phẳng của các hành tinh, trong khi Voyager 2 bay qua phía trên Sao Hải Vương sau lần tiếp cận năm 1989 và đi xuống khỏi mặt phẳng hành tinh. Cả hai tàu đều không có điều chỉnh quỹ đạo kể từ các lần bay ngang hành tinh cuối cùng, nghĩa là chúng đã di chuyển liên tục suốt nhiều thập kỷ. Voyager 2 dự kiến sẽ đạt khoảng cách một ngày ánh sáng từ Trái Đất vào tháng 11 năm 2035, và ngay cả những ước tính lạc quan nhất cũng cho rằng khi đó tàu có thể không còn hoạt động. Tuy vậy, cả hai vẫn liên tục gây bất ngờ cho nhóm điều khiển. Mỗi ngày, với tư cách là những tàu vũ trụ còn hoạt động lâu đời nhất, Voyager vẫn lập kỷ lục chỉ bằng việc tiếp tục hoạt động. Nhưng điều đó không hề dễ dàng. Các tàu gửi dữ liệu về với tốc độ rất thấp, chỉ 160 bit/giây — tương đương internet quay số (dial-up), bà Dodd nói. “Khoảng cách khiến tín hiệu mất nhiều thời gian để đến Trái Đất, và cường độ tín hiệu cũng bị suy giảm,” bà nói. “Cần nhiều hệ thống ăng-ten để thu lại tín hiệu đó.” Tốc độ dữ liệu thấp khiến nhóm điều khiển chỉ nhận được thông tin rất hạn chế về tình trạng tàu, và nếu có sự cố, họ cũng không thể phản ứng nhanh. Tuy nhiên, cả hai tàu Voyager đều được thiết kế có khả năng tự hoạt động, với mức tự động hóa cao, để có thể tự bảo vệ khi có vấn đề xảy ra ở cách Trái Đất hàng tỷ dặm. “Nếu có sự cố, chúng có thể tự chuyển sang trạng thái an toàn để chờ đến khi chúng tôi liên lạc được và tìm hiểu vấn đề,” bà Dodd nói. Vì sao các tàu Voyager vẫn tồn tại Trong nhiều năm, nhóm kỹ sư đã phải đưa ra những quyết định khó khăn để giúp tàu hoạt động lâu nhất có thể, bà Dodd nói. Điều đó bao gồm việc tắt các hệ thống kỹ thuật và thiết bị khoa học để tiết kiệm năng lượng, cũng như đảm bảo tàu đủ ấm để vận hành. Để Voyager tiếp tục liên lạc với Trái Đất, ăng-ten của chúng phải luôn hướng về hành tinh này. Nếu các đường dẫn nhiên liệu bị đóng băng trên một trong hai tàu, khiến ăng-ten đổi hướng, “chúng tôi sẽ mất sứ mệnh vì không còn nhận được tín hiệu từ tàu,” bà Dodd nói. Và không chỉ là việc tàu tiếp tục bay — chúng còn phải duy trì hoạt động của các thiết bị khoa học. Trước mốc 50 năm vào năm 2027, cả hai tàu có thể sẽ phải tắt thêm một số thiết bị và hệ thống. Nhóm đang hy vọng giữ lại Hệ thống Tia Vũ trụ (Cosmic Ray Subsystem) trên Voyager 2, cũng như từ kế (magnetometer) và Hệ thống Sóng Plasma trên cả hai tàu. Các thiết bị này giúp hai tàu hoạt động như những vệ tinh thời tiết trong không gian liên sao, đo đạc môi trường xung quanh, bà Dodd nói. Các nhà khoa học quan tâm đến việc…

Bạn nghĩ mùa du lịch hè đã tệ rồi? Hãy chuẩn bị tinh thần: có thể còn tệ hơn nữa. Bên cạnh việc giá vé máy bay và phí tăng do chiến tranh ở Iran, các hãng hàng không tại châu Âu và châu Á — nhiều hãng phụ thuộc vào nhiên liệu máy bay nhập khẩu — hiện đang đối mặt với nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu, làm tăng khả năng hủy chuyến và cắt giảm lịch bay. Mỹ hiện chưa đối mặt với nguy cơ thiếu nhiên liệu máy bay ngay lập tức, nhưng tình trạng thiếu hụt toàn cầu đang đẩy giá nhiên liệu tăng lên đối với các hãng hàng không Mỹ. Họ đang cắt giảm các vé rẻ và các chuyến bay ít lợi nhuận, điều này có thể khiến giá vé tăng cao hơn cho hành khách Mỹ, đặc biệt trong mùa hè. Ngay cả khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận mở lại eo biển Hormuz ngay hôm nay, tác động đối với mùa du lịch hè đã gần như chắc chắn. Các hãng hàng không đang lên kế hoạch đường bay và giá vé trước nhiều tháng. Ví dụ, hãng United đã cắt giảm khoảng 5% lịch bay dự kiến trong sáu tháng tới. Các hãng hàng không — và hành khách — có thể sẽ chưa thấy sự cải thiện cho đến giữa mùa hè hoặc muộn hơn, vì cần nhiều tháng để khôi phục nguồn cung dầu và nhiên liệu máy bay bình thường. “Phải đến ít nhất tháng 7,” Matt Smith, chuyên gia phân tích năng lượng tại công ty Kpler, nói. “Và ngay cả điều đó cũng có thể là lạc quan quá mức vào thời điểm này.” Nhiên liệu là chi phí lớn thứ hai của các hãng hàng không, chỉ sau chi phí lao động. Một máy bay thương mại một lối đi tiêu thụ khoảng 800 gallon nhiên liệu mỗi giờ bay. Máy bay thân rộng còn tiêu thụ nhiều hơn. Bốn hãng hàng không lớn nhất của Mỹ — United, American, Delta và Southwest — đã chi trung bình khoảng 100 triệu USD mỗi ngày cho nhiên liệu trong năm ngoái. Chi phí này đã tăng mạnh kể từ khi chiến tranh bắt đầu. Delta tuần trước cho biết họ có thể phải chi thêm 2 tỷ USD cho nhiên liệu trong năm nay, dù hãng sở hữu một nhà máy lọc dầu riêng. United có thể phải chi thêm 11 tỷ USD nếu tình hình không thay đổi, theo CEO Scott Kirby chia sẻ với nhân viên vào tháng 3. Giá vé “mua gấp” đến các điểm du lịch nóng như Caribbean đã tăng 74% so với đầu tháng, theo dữ liệu của Deutsche Bank, trong khi vé bay từ Mỹ đến Hawaii tăng 21%. Các hãng hàng không Mỹ ít lo thiếu nhiên liệu hơn so với các hãng nước ngoài, vì Mỹ là nước sản xuất dầu lớn nhất thế giới và cũng là một trong những nước xuất khẩu nhiên liệu máy bay hàng đầu. Tuy nhiên, một số quốc gia xuất khẩu nhiên liệu lớn khác như Kuwait và Bahrain lại đang bị gián đoạn do eo biển Hormuz bị phong tỏa, theo dữ liệu từ Kpler. Hơn 20% lượng nhiên liệu máy bay vận chuyển bằng đường biển toàn cầu đi qua eo biển này trong năm ngoái, trong đó hơn hai phần ba đi tới châu Âu. Phần lớn nhiên liệu máy bay của thế giới được lọc tại châu Á; Hàn Quốc là nước xuất khẩu số 1. Nhưng phần lớn dầu thô dùng để sản xuất nhiên liệu ở châu Á lại đến từ Trung Đông. Các quốc gia châu Á đang bắt đầu hạn chế xuất khẩu nhiên liệu máy bay, theo Willie Walsh, Giám đốc Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế, tuần trước. Điều này có thể gây thêm áp lực lên giá nhiên liệu máy bay của Mỹ. Ngay cả khi eo biển được mở lại sớm, cũng sẽ cần nhiều tuần để dầu và nhiên liệu bị “mắc kẹt” có thể đến được khách hàng ở châu Âu và châu Á. Chưa kể thời gian cần để khôi phục sản xuất dầu và nhiên liệu bị gián đoạn bởi chiến tranh. Các hãng hàng không giá rẻ có thể bị ảnh hưởng nặng nhất Giá nhiên liệu tăng có thể gây hậu quả nghiêm trọng cho các hãng hàng không đang gặp khó khăn. Hãng giá rẻ Spirit Airlines đã hai lần nộp đơn phá sản trong 18 tháng qua. Chỉ vài ngày trước khi chiến tranh bắt đầu, hãng công bố kế hoạch thoát khỏi phá sản vào mùa hè. Tuy nhiên, trong báo cáo tài chính tháng 3, hãng cảnh báo rằng giá nhiên liệu tăng sẽ có “tác động tiêu cực ngay lập tức và đáng kể”, có thể làm đảo lộn các thỏa thuận với chủ nợ và đẩy hãng vào nguy cơ thanh lý. Các hãng hàng không giá rẻ đang gặp khó khăn tài chính kể từ sau đại dịch. “Các hãng yếu về tài chính có thể không chịu nổi áp lực kết hợp này và có thể vỡ nợ hoặc trả máy bay sớm,” Fitch Ratings cảnh báo đầu tháng này. Sự sụt giảm của các hãng giá rẻ — vốn cung cấp vé rẻ cho thị trường — có thể khiến giá vé tăng trên diện rộng. Các hãng lớn cũng đang cắt giảm lịch bay, tập trung vào các đường bay có lợi nhuận cao hơn. Ít chỗ ngồi hơn đồng nghĩa với việc giá vé còn lại sẽ tăng. “Không có lý do gì để bay những chuyến bay lỗ mà không đủ bù chi phí nhiên liệu,” CEO United Scott Kirby nói với Bloomberg vào cuối tháng trước.

Khi cuối tuần đến gần, Mỹ và Iran dường như đang tiến gần tới một thỏa thuận nhằm chấm dứt cuộc chiến kéo dài bảy tuần. Sau đó, Tổng thống Donald Trump đã làm điều mà các trợ lý của ông nhiều lần nói rằng ông sẽ không làm: ông dường như cố gắng đàm phán thông qua truyền thông, đăng về các cuộc thương lượng đang diễn ra trên mạng xã hội và nói chuyện với nhiều phóng viên qua điện thoại vào sáng thứ Sáu, trong khi các trung gian Pakistan cập nhật cho ông về các cuộc đàm phán đang diễn ra với quan chức Iran tại Tehran. Ông tuyên bố Iran đã đồng ý với hàng loạt điều khoản mà các nguồn tin am hiểu đàm phán nói rằng vẫn chưa được chốt chính thức. Ông cũng khẳng định Tehran đã chấp nhận nhiều yêu cầu gây tranh cãi nhất của Mỹ — bao gồm việc bàn giao uranium đã làm giàu — và tuyên bố chiến tranh sắp kết thúc. Các quan chức Iran công khai bác bỏ nhiều tuyên bố này và phủ nhận rằng họ đang chuẩn bị cho vòng đàm phán tiếp theo, khiến sự lạc quan về một thỏa thuận nhanh chóng sụp đổ. Hiện chưa rõ tiến trình đàm phán hòa bình sẽ đi về đâu. Một số quan chức trong chính quyền Trump thừa nhận riêng với CNN rằng các phát biểu công khai của tổng thống đang gây bất lợi cho đàm phán, do tính nhạy cảm của thương lượng và sự thiếu tin tưởng sâu sắc của Iran đối với Mỹ. Tình hình còn phức tạp hơn khi phía Mỹ nghi ngờ có sự chia rẽ giữa nhóm đàm phán của Iran do Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf và Ngoại trưởng Abbas Araghchi dẫn đầu, với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, khiến việc xác định ai có quyền phê chuẩn thỏa thuận cuối cùng trở nên khó khăn. “Một người am hiểu các cuộc đàm phán nói với CNN rằng người Iran không hài lòng khi Tổng thống đàm phán qua mạng xã hội và khiến có vẻ như họ đã đồng ý với những vấn đề mà thực tế họ chưa chấp thuận, và cũng là những điều không được lòng người dân trong nước,” nguồn tin này cho biết, đồng thời nói thêm rằng Iran đặc biệt lo ngại bị xem là yếu thế. Trong các tuyên bố của mình, Trump nói với Bloomberg rằng Iran đã đồng ý tạm ngừng “vô thời hạn” chương trình hạt nhân. Ông nói với CBS News rằng Tehran “đã đồng ý tất cả”, và sẽ hợp tác với Mỹ để loại bỏ uranium đã làm giàu. Ông cũng nói với Axios rằng một cuộc gặp “có thể sẽ diễn ra vào cuối tuần”, đồng thời nói: “Tôi nghĩ chúng ta sẽ có thỏa thuận trong một hoặc hai ngày tới.” Thỏa thuận ngừng bắn mong manh giữa Washington và Tehran tiếp tục bị thử thách vào Chủ nhật, khi một tàu khu trục tên lửa dẫn đường của Mỹ bắn và bắt giữ một tàu chở hàng của Iran sau khi nó cố vượt qua phong tỏa hải quân Mỹ tại Vịnh Oman, khiến phía Iran càng tức giận hơn. Khi thời hạn của lệnh ngừng bắn hai tuần đang đến gần, Trump một lần nữa đứng trước quyết định: chấp nhận một thỏa thuận — dù không hoàn hảo — hay leo thang một cuộc xung đột mà ông từng nói sẽ sớm kết thúc. Đến thứ Hai, các quan chức Iran tỏ ra ít phản đối hơn đối với việc tiếp tục đàm phán. Tuy nhiên, nội dung cụ thể của một thỏa thuận tiềm năng vẫn chưa rõ ràng. “Không giống như thỏa thuận tồi tệ của chính quyền Obama, nhờ khả năng đàm phán của Tổng thống Trump, Mỹ chưa bao giờ tiến gần đến một thỏa thuận tốt với Iran như hiện nay,” phát ngôn viên Nhà Trắng Karoline Leavitt nói. “Bất kỳ ai không thấy được chiến thuật ‘đi đường dài’ của Tổng thống Trump thì либо là ngu ngốc hoặc cố tình phớt lờ.” Trump đặt ra nhiều “lằn ranh đỏ” trong đàm phán, bao gồm việc Iran phải đóng băng hoạt động làm giàu uranium và bàn giao lượng uranium gần mức có thể chế tạo vũ khí. Trong khi đó, Tehran yêu cầu tiếp tục kiểm soát eo biển Hormuz và dỡ bỏ các lệnh trừng phạt của Mỹ. Trong vòng đàm phán đầu tiên, các nhà thương lượng Mỹ đề xuất Iran tạm ngừng làm giàu uranium trong 20 năm, theo một nguồn tin. Iran đáp lại bằng đề xuất tạm dừng 5 năm, nhưng phía Mỹ đã từ chối, theo một quan chức Mỹ. Một đề xuất gần đây của Iran là tạm dừng làm giàu uranium 10 năm, sau đó thêm 10 năm chỉ được phép làm giàu ở mức thấp hơn nhiều so với mức có thể chế tạo vũ khí, theo nguồn tin am hiểu. Trong khi đó, Trump nói với báo chí rằng ông muốn không có bất kỳ hoạt động làm giàu nào vô thời hạn và phản đối cả phương án tạm dừng 20 năm. Chính quyền Trump cũng đang cân nhắc việc giải phóng khoảng 20 tỷ USD tài sản bị đóng băng của Iran như một phần của đàm phán, đổi lại Iran phải bàn giao kho uranium làm giàu cao. Mức độ linh hoạt của mỗi bên sẽ quyết định liệu thỏa thuận có thể đạt được hay không. Với Trump, điều quan trọng là không được ký một thỏa thuận giống thỏa thuận hạt nhân Iran thời Obama — JCPOA — mà ông đã rút khỏi năm 2018 và liên tục chỉ trích là yếu kém. Ít nhất, các nhà đàm phán hy vọng sẽ đạt được một khung thỏa…

Một phái đoàn cao cấp của Mỹ đã gặp các viên chức chính phủ Cuba tại Cuba, trong bối cảnh chính quyền Trump đẩy mạnh nỗ lực gây áp lực buộc Havana đạt được một thỏa thuận, đồng thời tiếp tục siết chặt kiểm soát kinh tế đối với quốc đảo này. Đây là một trong những chuyến thăm cao cấp nhất của viên chức Mỹ trong khoảng một thập kỷ, và diễn ra khi Tổng thống Donald Trump tiếp tục làm dấy lên khả năng có thể sử dụng biện pháp quân sự. Đồng thời, cuộc khủng hoảng kinh tế của Cuba tiếp tục trầm trọng hơn do các biện pháp hạn chế nghiêm ngặt từ Mỹ, bao gồm hạn chế nhiên liệu. Trong khi đó, tổng thống Cuba đã nhiều lần kêu gọi kiên quyết chống lại nguy cơ can thiệp quân sự từ Mỹ trong những ngày gần đây. Một viên chức Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết phái đoàn cấp cao, đã đến Cuba trong những tuần gần đây, nhấn mạnh rằng thời gian đang cạn dần để Havana “thực hiện các cải cách quan trọng do Mỹ hậu thuẫn trước khi tình hình trở nên xấu đi không thể đảo ngược”. Đây là lần đầu tiên một máy bay của chính phủ Mỹ hạ cánh tại Cuba — ngoài căn cứ Guantanamo Bay — kể từ năm 2016, khi cựu Tổng thống Barack Obama thăm đảo quốc này trong nỗ lực mở rộng quan hệ với Havana. Theo viên chức Bộ Ngoại giao Mỹ, phái đoàn đã nhấn mạnh “sự cần thiết của Cuba phải thực hiện các cải cách kinh tế và quản trị đáng kể nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh, thu hút đầu tư nước ngoài và cho phép khu vực tư nhân phát triển”. Hai bên đã thảo luận về đề xuất đưa dịch vụ internet vệ tinh Starlink của Elon Musk vào Cuba, cũng như các đề xuất đền bù cho công dân và doanh nghiệp Mỹ “đối với tài sản và tài sản bị tịch thu” — điều có thể được cộng đồng người Cuba tại Mỹ ủng hộ. Phái đoàn cũng yêu cầu chính phủ Cuba trả tự do cho các tù nhân chính trị và mở rộng “tự do chính trị” cho người dân, theo quan chức Mỹ. Họ cũng bày tỏ lo ngại về “các hoạt động tình báo nước ngoài, quân sự và các nhóm khủng bố hoạt động với sự cho phép của chính phủ Cuba chỉ cách biên giới Mỹ chưa đầy 100 dặm”. Viên chức này từ chối tiết lộ danh tính các thành viên trong phái đoàn. Họ cho biết một viên chức cấp cao của Bộ Ngoại giao Mỹ đã gặp riêng cháu trai của Raul Castro trong chuyến thăm. Ngày thứ Hai, một viên chức cấp cao Cuba xác nhận rằng đã có một cuộc gặp giữa phái đoàn Cuba và Mỹ trên đảo quốc này. Phát biểu với truyền thông nhà nước, Alejandro García del Toro mô tả cuộc gặp là “tôn trọng và chuyên nghiệp”, đồng thời nói rằng “việc dỡ bỏ phong tỏa năng lượng đối với đất nước là ưu tiên hàng đầu của phái đoàn chúng tôi”. Trong tháng 3, chính quyền Trump từng cho phép một tàu chở dầu mang cờ Nga vào vùng biển Cuba, phá vỡ lệnh phong tỏa nhiên liệu, với lý do “họ phải tồn tại”. Tuy nhiên, Tòa Bạch Cung sau đó nói rằng đây “không phải là thay đổi chính sách”. Dù vậy, lệnh phong tỏa tổng thể vẫn gây ảnh hưởng nặng nề đến quốc đảo này. Trong khi đó, Trump nhiều lần gợi ý rằng Mỹ có thể tiến hành hành động quân sự chống lại Havana, sau những gì ông mô tả là thành công quân sự lớn tại Venezuela. Tổng thống Cuba Miguel Díaz-Canel tuyên bố sẽ “khai hỏa” nếu Mỹ tiếp tục có bất kỳ hành động xâm lược nào nhằm vào đảo quốc. Ngày Chủ nhật, Díaz-Canel cũng xuất hiện trên truyền hình Cuba cùng các viên chức khác ký tuyên bố không bao giờ “đàm phán các nguyên tắc của cuộc cách mạng Cuba”.