“Không còn nghi ngờ gì rằng các tế bào và mô trong khoang miệng và phổi bị thay đổi khi hít hơi từ thuốc lá điện tử,” một học giả cho biết.
Các nhà nghiên cứu cho biết việc sử dụng thuốc lá điện tử có khả năng gây ung thư phổi và ung thư miệng, đồng thời kêu gọi các cơ quan quản lý hành động ngay từ bây giờ thay vì chờ hàng thập kỷ để có mức độ rủi ro được xác định rõ ràng.
Các nhà nghiên cứu ung thư do Đại học New South Wales tại Sydney dẫn đầu đã phân tích các tổng quan về bằng chứng từ nghiên cứu trên động vật, các báo cáo ca bệnh ở người và các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm được công bố từ năm 2017 đến 2025. Đây được xem là một trong những đánh giá chi tiết nhất từ trước đến nay về việc liệu thuốc lá điện tử chứa nicotine có thể gây ung thư hay không.
Theo đồng tác giả Phó giáo sư danh dự Bernard Stewart, trong cơ thể đã xuất hiện những dấu hiệu cảnh báo sớm có liên quan chặt chẽ đến nguy cơ ung thư, bao gồm tổn thương DNA và tình trạng viêm. Bài tổng quan, được công bố trên tạp chí khoa học Carcinogenesis vào thứ Ba, cho thấy việc hút thuốc lá điện tử có liên quan đến những thay đổi tiền ung thư này.
Ông Stewart nói:
“Không còn nghi ngờ gì nữa rằng các tế bào và mô trong khoang miệng, miệng và phổi bị thay đổi khi hít hơi từ thuốc lá điện tử.”
Vì thuốc lá điện tử hiện đại chỉ được phát minh vào đầu những năm 2000, nên hiện chưa có đủ dữ liệu dài hạn từ số lượng lớn người sử dụng thuốc lá điện tử sau đó phát triển ung thư để xác định chính xác mức độ rủi ro. Ngoài ra, nhiều người vừa hút vape vừa hút thuốc lá, khiến việc tách riêng tác động của vape khỏi thuốc lá truyền thống trở nên khó khăn.
Do những lý do này, nghiên cứu không đo lường số người có thể mắc ung thư do vape, mà thay vào đó đánh giá liệu vape có gây ra những thay đổi sinh học vốn được biết là dẫn đến ung thư hay không.
Tuy nhiên, nghiên cứu cũng bao gồm các báo cáo ca bệnh từ nha sĩ, những người nhận thấy ung thư miệng ở những người chỉ sử dụng vape và chưa từng hút thuốc lá. Nghiên cứu cũng xem xét các thí nghiệm trên động vật. Ông Stewart nhắc đến một nghiên cứu cho thấy chuột tiếp xúc với hơi thuốc lá điện tử phát triển khối u phổi với tỷ lệ cao hơn so với chuột không tiếp xúc, dù kết quả trên động vật không nhất thiết phản ánh trực tiếp trên con người.
Ông nói:
“Dựa trên toàn bộ kiến thức đó… chúng tôi kết luận rằng thuốc lá điện tử có khả năng gây ung thư phổi và ung thư miệng, mặc dù chúng tôi chưa thể nói gánh nặng bệnh tật sẽ lớn đến mức nào.”
Tác giả chính của nghiên cứu, nhà dịch tễ học Phó giáo sư Freddy Sitas, cho biết phải mất 100 năm bằng chứng ngày càng tăng trước khi Tổng Y sĩ Hoa Kỳ chính thức công nhận hút thuốc lá là nguyên nhân gây ung thư phổi vào năm 1964.
Calvin Cochran, nghiên cứu viên tại Khoa Y tế Công cộng của Đại học Otago (New Zealand), cho biết gần 8.000 nghiên cứu cuối cùng đã được đánh giá để đi đến kết luận đó, mặc dù trước đó đã có nhiều dấu hiệu cảnh báo sớm thường bị bác bỏ hoặc làm mất uy tín, thậm chí bởi cả các bác sĩ.
Ông Cochran nói:
“Chúng ta có nguy cơ lặp lại sai lầm tương tự với vape nếu không nghiêm túc xem xét các nghiên cứu mới nổi và các dấu hiệu cảnh báo.”
“Mọi nghiên cứu như thế này cần được các nhà hoạch định chính sách, chính phủ và các tổ chức y tế xem xét nghiêm túc. Có lẽ sẽ không có một thời điểm rõ ràng khi chúng ta có thể khẳng định dứt khoát rằng vape gây ra các loại ung thư cụ thể. Điều đó sẽ mất nhiều năm, thậm chí có thể là hàng thập kỷ.”
Ông Sitas cho biết trước đây hút thuốc lá từng được hưởng “lợi ích của sự nghi ngờ”, nhưng điều đó không nên áp dụng cho vape trong bối cảnh dữ liệu về khả năng gây ung thư đang ngày càng mạnh mẽ.
Ông nói:
“Chúng ta luôn cho rằng vape an toàn hơn thuốc lá, nhưng những gì chúng tôi chỉ ra là có thể chúng không an toàn như vậy.”
“Chúng ta cũng chưa có cách chắc chắn để giúp mọi người cai vape.”
“Với hút thuốc lá, chúng ta có các biện pháp như kẹo cao su nicotine hay nhiều loại thuốc giúp người ta bỏ thuốc. Nhưng bằng chứng về việc giúp người dùng ngừng vape vẫn còn rất không rõ ràng.”
Ông cho rằng các cơ quan quản lý cần hành động để bảo vệ người dân, đặc biệt là trẻ em, khỏi các tác hại.
“Điều quan trọng là các cơ quan quản lý phải sử dụng toàn bộ các bằng chứng hiện có,” ông nói.
“Vape không phải là một lựa chọn thay thế cho hút thuốc… Nó không phải là lựa chọn thay thế an toàn cho bất cứ điều gì. Nó nguy hiểm, và đó là thông điệp.”
Tuy nhiên, Giáo sư Stephen Duffy từ Đại học Queen Mary London cho rằng sẽ là diễn giải quá mức nếu nói rằng vape gây hại ngang với hút thuốc, vì:
“Vape không liên quan đến việc tiếp xúc với các sản phẩm cháy trong khói thuốc – những chất có tác động gây ung thư rất lớn.”
Tuy vậy, ông Stewart cho biết vape thường được đánh giá so với thuốc lá truyền thống, và điều quan trọng là phải xem xét liệu bản thân vape có thể gây ung thư hay không.
Giáo sư Becky Freeman, nhà nghiên cứu về kiểm soát thuốc lá tại Đại học Sydney, cho biết:
“Nghiên cứu này là nghiên cứu đầu tiên khẳng định rằng nguy cơ ung thư có khả năng tăng lên ở những người sử dụng vape so với những người không sử dụng.”
Bà cho rằng thông tin này đặc biệt quan trọng đối với giới trẻ chưa từng hút thuốc.
“Vape không phải là lựa chọn thay thế an toàn cho hút thuốc đối với những người không hút thuốc.”
Bà nói thêm rằng kết quả nghiên cứu này củng cố các luật của Úc, theo đó thuốc lá điện tử chỉ được bán qua nhà thuốc cho những người dùng nó để cai thuốc lá.
“Việc ngăn thanh thiếu niên tiếp cận sản phẩm vape, đồng thời cung cấp một kênh được kiểm soát chặt chẽ cho những người sử dụng nó để bỏ thuốc lá, là một sự cân bằng hợp lý.”
