Trung Quốc đã tiến hành mở rộng quy mô lớn các cơ sở liên quan đến sản xuất tên lửa kể từ năm 2020, qua đó tăng cường khả năng răn đe quân đội Mỹ và khẳng định vị thế thống trị của mình trong khu vực, theo một phân tích mới của CNN dựa trên hình ảnh vệ tinh, bản đồ và các thông báo của chính phủ.
Sự tăng cường lịch sử này tạo nên sự tương phản rõ rệt với những khó khăn về nguồn cung của chính Hoa Kỳ.
Hơn 60% trong số 136 cơ sở liên quan đến sản xuất tên lửa hoặc Lực lượng Tên lửa của quân đội Trung Quốc – đơn vị kiểm soát kho vũ khí hạt nhân của nước này – cho thấy dấu hiệu mở rộng trong các hình ảnh vệ tinh.
Các địa điểm này, bao gồm nhà máy cũng như trung tâm nghiên cứu và thử nghiệm, đã mở rộng thêm hơn 21 triệu feet vuông (hơn 2 triệu mét vuông) diện tích xây dựng từ đầu năm 2020 đến cuối năm 2025. Trong hình ảnh vệ tinh của các khu vực đang phát triển này xuất hiện các tháp mới, boongke và các bờ chắn đất phù hợp với hoạt động phát triển vũ khí. Trong một số trường hợp, các bộ phận tên lửa thậm chí còn có thể nhìn thấy trong ảnh.
“Đây là cách Trung Quốc định vị mình như một siêu cường toàn cầu. Chúng ta đang ở giai đoạn đầu của một cuộc chạy đua vũ trang mới,” William Alberque, nghiên cứu viên cao cấp tại Pacific Forum và cựu giám đốc kiểm soát vũ khí của NATO, cho biết. “Trung Quốc đã bắt đầu chạy nước rút và họ đang chuẩn bị cho một cuộc đua marathon.”
Dữ liệu cho thấy một nỗ lực cấp bách nhằm phát triển năng lực sản xuất các loại tên lửa mới và tinh vi hơn. Một số cơ sở sản xuất được CNN phân tích đã nhanh chóng thay thế các ngôi làng và đất nông nghiệp, mở rộng thêm hàng chục nghìn feet vuông trong vòng năm năm qua.
CNN xác định các địa điểm này – bao gồm hơn một chục cơ sở trước đây chưa từng được báo cáo – bằng cách xem xét thông tin công khai về hai tập đoàn quốc phòng nhà nước lớn của Trung Quốc và các công ty con của họ, sau đó đối chiếu với phân tích địa không gian.
Kể từ khi lên nắm quyền năm 2012, lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình đã đầu tư hàng tỷ đô la để mua sắm và nâng cấp trang thiết bị quân sự, như một phần của tham vọng rõ ràng nhằm nhanh chóng biến lực lượng vũ trang của đất nước – Quân Giải phóng Nhân dân (PLA) – thành một lực lượng chiến đấu “đẳng cấp thế giới”.
Ông Tập cũng tăng cường xây dựng Lực lượng Tên lửa PLA (PLARF), một nhánh tinh nhuệ giám sát kho vũ khí hạt nhân và tên lửa đạn đạo đang mở rộng nhanh chóng của Trung Quốc. Ông mô tả lực lượng này là “nòng cốt của răn đe chiến lược, trụ cột chiến lược cho vị thế cường quốc của đất nước, và nền tảng để xây dựng an ninh quốc gia.”
Các cơ sở sản xuất tên lửa của Trung Quốc cung cấp vũ khí cho gần như tất cả các nhánh quân đội của nước này, lực lượng vũ trang lớn nhất thế giới với hơn 2 triệu quân nhân tại ngũ.
CNN đã yêu cầu Bộ Quốc phòng Trung Quốc bình luận về những phát hiện này.
Tổng thống Mỹ Donald Trump tuần trước đã có chuyến công du chóng vánh tới Đông Á, gặp gỡ nhiều nhà lãnh đạo bao gồm cả ông Tập. Các cuộc thảo luận thương mại chiếm phần lớn nội dung các cuộc gặp, nhưng cũng có dấu hiệu căng thẳng gia tăng liên quan đến kho vũ khí hạt nhân và thông thường đang tăng mạnh của Bắc Kinh. Trước cuộc gặp với Chủ tịch Trung Quốc, Trump đã chỉ thị Lầu Năm Góc nối lại thử nghiệm hạt nhân trên “cơ sở ngang bằng” với Trung Quốc và Nga, đánh dấu sự thay đổi lớn trong chính sách kéo dài nhiều thập kỷ của Mỹ.
Bắc Kinh và Moscow đã không tiến hành các vụ thử nổ hạt nhân trong hơn 25 năm. Tuy nhiên Washington vẫn theo dõi chặt chẽ khi cả hai quốc gia tiếp tục phát triển và thử nghiệm các loại vũ khí tiên tiến có khả năng mang đầu đạn hạt nhân.
Trong khi đó, Trung Quốc đang mở rộng kho vũ khí hạt nhân nhanh hơn bất kỳ quốc gia nào khác, tăng khoảng 100 đầu đạn mới mỗi năm kể từ năm 2023, theo Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI). Tuy vậy tổng số đầu đạn của Trung Quốc vẫn kém xa Mỹ và Nga – hai nước chiếm 90% kho vũ khí hạt nhân toàn cầu.
Kế hoạch cho khả năng xung đột với Đài Loan
Các chuyên gia vũ khí cho biết những tên lửa được sản xuất tại các cơ sở mở rộng mà CNN phân tích sẽ là thành phần then chốt trong bất kỳ nỗ lực quân sự nào của Trung Quốc nhằm kiểm soát Đài Loan, hòn đảo tự quản mà Bắc Kinh tuyên bố là một phần lãnh thổ của mình.
Các tên lửa này là trung tâm trong chiến lược giữ Hải quân Mỹ ở khoảng cách xa trong trường hợp đó, thông qua một khu vực ngoài khơi Trung Quốc mà các chuyên gia gọi là “vùng chống tiếp cận – chống xâm nhập” (A2/AD) nhằm ngăn Washington can thiệp để hỗ trợ Đài Loan.
“PLA muốn tạo điều kiện cho cuộc xâm lược Đài Loan,” Decker Eveleth, nhà phân tích tại tổ chức an ninh CNA và chuyên gia về lực lượng tên lửa Trung Quốc, nói.
“Điều đó có nghĩa là bắn vào các cảng, bắn vào căn cứ trực thăng, bắn vào căn cứ hậu cần… bắn vào bất cứ thứ gì có thể cho phép đưa lực lượng hỗ trợ đến Đài Loan.”
“Họ muốn phá hủy mọi thứ trong khu vực chiến trường và ngăn mọi thứ khác tiến vào.”
CNN xác định 99 địa điểm liên quan đến sản xuất tên lửa và phát hiện 65 cơ sở đã mở rộng diện tích xây dựng – điều mà các chuyên gia cho rằng có thể làm tăng mạnh năng lực sản xuất của Trung Quốc.
CNN cũng phân tích 37 căn cứ thuộc Lực lượng Tên lửa và phát hiện 22 căn cứ đã mở rộng trong 5 năm qua.
Trung Quốc tăng vũ khí tấn công khi Mỹ gặp vấn đề nguồn cung
Tháng 12/2024, Lầu Năm Góc ước tính lực lượng tên lửa Trung Quốc đã tăng 50% số lượng tên lửa trong bốn năm trước đó. Phân tích của CNN về cơ sở hạ tầng sản xuất cho thấy nỗ lực của Trung Quốc vẫn tiếp tục không giảm.
Đầu năm nay, Trung Quốc phê duyệt tăng 7,2% ngân sách quốc phòng, nâng tổng chi tiêu lên khoảng 245 tỷ USD. Đây là năm thứ tư liên tiếp chi tiêu quân sự tăng hơn 7%, dù nhiều chuyên gia cho rằng con số thực tế có thể cao hơn đáng kể.
Sự gia tăng sản xuất tên lửa của Trung Quốc diễn ra trong bối cảnh Mỹ đang tiêu hao nhiều hệ thống phòng thủ tiên tiến tại Ukraine và Israel, gây ra tình trạng thiếu đạn dược và làm dấy lên tranh luận ở Washington về cách triển khai vũ khí chiến lược.
Ví dụ, CNN từng đưa tin Mỹ đã sử dụng khoảng 25% số tên lửa đánh chặn THAAD khi bảo vệ Israel trước các cuộc tấn công tên lửa đạn đạo của Iran trong cuộc chiến kéo dài 12 ngày vào tháng 6.
Sau đó chính phủ Mỹ đã mở rộng hợp đồng hơn 2 tỷ USD với tập đoàn quốc phòng Lockheed Martin để tăng sản xuất THAAD. Tuy nhiên các tên lửa đánh chặn này có giá khoảng 12,7 triệu USD mỗi quả và mất nhiều thời gian để chế tạo.
Bài học từ chiến tranh Ukraine
Phân tích của CNN cho thấy sản xuất tên lửa của Trung Quốc tăng mạnh sau khi Nga tiến hành cuộc xâm lược toàn diện Ukraine năm 2022, một sự kiện được xem là bước ngoặt đối với an ninh toàn cầu.
Trong hai năm sau khi chiến tranh bắt đầu, tốc độ mở rộng các cơ sở sản xuất tên lửa của Trung Quốc gần như tăng gấp đôi.
“Trung Quốc đang theo dõi Ukraine cực kỳ sát sao,” Alberque nói.
“Họ đang quan sát một cuộc chiến thực sự giữa hai lực lượng rất mạnh với công nghệ hiện đại và ghi chép rất chi tiết.”
PLA, vốn chưa tham chiến kể từ cuộc xung đột ngắn với Việt Nam năm 1979, đang rút ra bài học từ các cuộc chiến hiện nay. Cuộc tấn công trên không của Nga vào Ukraine cho thấy cách hiệu quả nhất để đánh trúng mục tiêu nhạy cảm là làm quá tải hệ thống phòng không hiện đại bằng vũ khí rẻ như drone, để các tên lửa đạn đạo mạnh hơn có thể xuyên qua.
Điều này đòi hỏi tăng mạnh sản xuất cả tên lửa giá rẻ lẫn tên lửa đắt tiền. Trước đây Trung Quốc nghĩ rằng cần khoảng 5.000–10.000 tên lửa để đánh bại Đài Loan, nhưng sau chiến tranh Ukraine con số ước tính đã tăng lên theo cấp số nhân.
Các bộ phận tên lửa trên đường băng
Thông tin từ hai tập đoàn quốc phòng nhà nước lớn nhất Trung Quốc – China Aerospace Science and Technology Corporation (CASC) và China Aerospace Science and Industry Corporation (CASIC) – là cơ sở cho phân tích của CNN.
Các công ty này sản xuất phần lớn tên lửa và rocket thông thường cũng như hạt nhân của Trung Quốc.
Một ví dụ là cơ sở ở Bắc Kinh liên quan đến sản xuất tên lửa đạn đạo tầm trung DF-26, loại vũ khí mà các chuyên gia quốc phòng gọi là “sát thủ Guam”.
Một biến thể của nó, DF-26D, gắn phương tiện lướt siêu vượt âm, đã được trình diễn lần đầu tại cuộc duyệt binh lớn của Trung Quốc vào tháng 9.
Quỹ đạo bay khó đoán của DF-26D khiến việc đánh chặn trở nên khó khăn và có thể cho phép nó tấn công Guam, lãnh thổ của Mỹ nơi đặt căn cứ không quân Andersen – điểm xuất phát của các máy bay ném bom tầm xa của Mỹ.
Các cơ sở liên quan đến tên lửa mà CNN phân tích có vị trí rất đa dạng:
- Một số nằm ngay trong thành phố, cạnh khu dân cư và nhà hàng.
- Một số khác nằm sâu trong các thung lũng hẻo lánh.
Nhiều hình ảnh vệ tinh cho thấy các bộ phận tên lửa đạn đạo liên lục địa đặt trên đường băng, cùng các thân rocket cũ nằm trong bãi cỏ. Nhiều tòa nhà được bao quanh bởi các bờ chắn đất và bê tông cao để giảm rủi ro nổ – dấu hiệu của các cơ sở sản xuất tên lửa.
Một số địa điểm khác khó nhận biết hơn, nhưng các bằng chứng về quyền sở hữu, quan hệ hợp tác hoặc vị trí bí mật của chúng cho thấy ít nhất một phần chức năng của chúng liên quan đến vũ khí.
Tác động tới an ninh toàn cầu
Ở Trung Quốc, các lĩnh vực quan trọng đối với an ninh quốc gia như công nghệ hàng không vũ trụ gắn chặt với bộ máy an ninh nhà nước.
Sự phát triển nhanh chóng của hệ thống tên lửa Trung Quốc khiến nhiều chuyên gia kiểm soát vũ khí lo ngại rằng điều này đang tái định hình an ninh toàn cầu.
“Tôi nghĩ rằng thực tế đã có một cuộc chiến tranh lạnh,” David Santoro, Chủ tịch Pacific Forum, nói.
“Nó diễn ra trên mọi lĩnh vực và nguy cơ là nó có thể biến thành một cuộc chiến tranh nóng.”
