Trending

Vì sao con người chưa quay lại Mặt Trăng trong hơn 50 năm?

Khi thực hiện những bước cuối cùng trước khi rời Moon, chỉ huy Apollo 17 Gene Cernan đã nói những lời đầy xúc động: “Chúng tôi rời đi như khi chúng tôi đến, và nếu Chúa cho phép, chúng tôi sẽ trở lại — với hòa bình và hy vọng cho toàn nhân loại.” Đó là ngày 14 tháng 12 năm 1972. Cernan biết rằng dấu chân của ông sẽ là những dấu cuối cùng trên bề mặt Mặt Trăng trong một thời gian, bởi các sứ mệnh Apollo tiếp theo — Apollo 18, Apollo 19 và Apollo 20 — đã bị hủy bỏ từ trước. Nhưng có lẽ ông không ngờ rằng hơn 50 năm sau, bài phát biểu của mình vẫn là những lời cuối cùng con người từng nói trên Mặt Trăng. Sứ mệnh Artemis II, mà NASA đang chuẩn bị phóng sớm nhất vào ngày 1 tháng 4 sau các trì hoãn thử nghiệm gần đây, sẽ bay vòng quanh Mặt Trăng chứ không hạ cánh. Tuy vậy, nhiệm vụ này vẫn đánh dấu chuyến hành trình đầu tiên của con người đến gần Mặt Trăng kể từ Apollo 17. Vậy tại sao phải mất lâu như vậy để các phi hành gia quay lại? Yếu tố chính trị Theo Teasel Muir-Harmony, nhà sử học khoa học và công nghệ và là người phụ trách bộ sưu tập Apollo tại Smithsonian National Air and Space Museum ở Washington, DC, câu trả lời ngắn gọn là: “Ý chí chính trị.” Việc đưa con người lên Mặt Trăng cần: Sau khi chương trình Apollo kết thúc do cắt giảm ngân sách, đã có nhiều sáng kiến của chính phủ nhằm đưa con người trở lại Mặt Trăng. Nhưng khi các chính quyền tổng thống thay đổi, ưu tiên về không gian cũng thay đổi theo. Điều đó khiến các chương trình dài hạn khó duy trì liên tục. Les Johnson, cựu giám đốc công nghệ của NASA, cho biết mục tiêu bay vào không gian của NASA thường thay đổi mỗi 4–8 năm. Ông đưa ra ví dụ: Biden giữ nguyên chương trình quay lại Mặt Trăng. Trong nhiệm kỳ thứ hai của Trump, chính quyền Mỹ tiếp tục thúc đẩy kế hoạch này nhằm vượt Trung Quốc trong cuộc đua không gian mới. Thách thức kỹ thuật Ngoài chính trị, các nhiệm vụ Mặt Trăng cực kỳ khó về mặt kỹ thuật. Mặt Trăng cách Trái Đất khoảng 400.000 km, và hơn một nửa số lần thử hạ cánh trong lịch sử đã thất bại. Chương trình Artemis Program — với tên lửa và tàu vũ trụ mất 20 năm và hơn 50 tỷ USD để phát triển — là nỗ lực mới nhất của NASA. Mặc dù Apollo Program và Artemis có nhiều điểm tương đồng, việc tái tạo lại Apollo ngày nay là điều không thực tế. Chuỗi cung ứng và các kỹ sư chế tạo phần cứng của thập niên 1960 đã không còn tồn tại. Theo Wayne Hale, cựu quản lý chương trình tàu con thoi của NASA: “Vấn đề của Apollo là nó đã kết thúc.” Một chi tiết nổi tiếng là máy tính điều khiển tàu Apollo kém mạnh hơn smartphone hiện đại. Tuy nhiên, việc áp dụng tiến bộ công nghệ không khiến các nhiệm vụ Mặt Trăng trở nên dễ dàng hay rẻ hơn, vì: Các nhiệm vụ không gian sâu cần hợp đồng trị giá hàng tỷ USD và nhiều năm làm việc liên tục. Công nghệ tàu Orion hiện đại Tàu Orion spacecraft hiện đại hơn nhiều so với tàu Apollo. Ví dụ: Ngoài ra: Trong thời Apollo, phi hành gia sử dụng túi nhựa để thu chất thải, một trải nghiệm không mấy dễ chịu. Trong Orion, phi hành đoàn có một phòng vệ sinh nhỏ riêng tư, giống như tủ nhỏ hoặc buồng điện thoại. Điều này cũng quan trọng vì phi hành đoàn hiện nay bao gồm cả nam và nữ. Mục tiêu mới của chương trình Mặt Trăng Theo Wayne Hale, Apollo chỉ thực hiện các nhiệm vụ “cắm cờ và để lại dấu chân”. Trong khi đó, mục tiêu của Artemis là xây dựng cơ sở hạ tầng trên Mặt Trăng: Theo Les Johnson, các tàu đổ bộ mới được thiết kế để ở lại lâu hơn một ngày và trở thành một phần của hệ thống lớn hơn. Vai trò của ngành công nghiệp không gian tư nhân Sự phát triển của ngành không gian thương mại cũng thúc đẩy kế hoạch này. NASA hiện hợp tác với các công ty như: CEO của SpaceX, Elon Musk, gần đây còn tuyên bố mục tiêu xây dựng “một thành phố tự phát triển trên Mặt Trăng.” Kinh nghiệm từ Trạm Vũ trụ Quốc tế Sự hiện diện lâu dài của con người trên Mặt Trăng sẽ dựa vào kinh nghiệm từ International Space Station, nơi con người đã sống liên tục hơn 25 năm. Theo James W. Head từ Brown University, các nhiệm vụ robot như Lunar Reconnaissance Orbiter đã giúp xác định: Áp lực địa chính trị Chương trình Apollo từng chịu áp lực từ John F. Kennedy, người năm 1961 tuyên bố Mỹ sẽ đưa người lên Mặt Trăng trước khi thập niên kết thúc. Mục tiêu chính là đánh bại Liên Xô trong Cold War. Ngày nay, Mỹ coi China là đối thủ chính. Mỹ đã tạo ra các thỏa thuận quốc tế gọi là Artemis Accords, với hơn 60 quốc gia tham gia. Các thỏa thuận này dựa trên Outer Space Treaty năm 1967, trong đó quy định: Tuy nhiên, Trung Quốc không ký Artemis Accords và đang có kế hoạch đưa người lên Mặt Trăng trước năm 2030. Bài học từ các thảm họa không gian Áp lực hoàn thành mục tiêu nhanh chóng trong thời Apollo đã dẫn đến rủi ro lớn. Năm 1967, tai nạn Apollo 1 khiến ba phi hành gia thiệt mạng…

Read More

Bạn định theo dõi vụ phóng sứ mệnh Mặt Trăng của NASA? Đây là những điều cần chú ý

Đồng hồ đếm ngược đã chính thức bắt đầu tại Kennedy Space Center ở bang Florida, nơi bốn phi hành gia đang chuẩn bị cho chuyến bay của đời mình — bay vòng quanh Moon và đưa con người trở lại không gian sâu lần đầu tiên sau năm thập kỷ. Sau gần hai tháng thử nghiệm và khắc phục sự cố, NASA dường như đã sẵn sàng phóng tên lửa Space Launch System cao 98 mét (322 feet) vào quỹ đạo. Mục tiêu hiện tại là một cửa sổ phóng kéo dài hai giờ bắt đầu lúc 6:24 chiều (giờ ET) vào thứ Tư. Tên lửa được phóng khá thường xuyên từ “Space Coast” của Mỹ — khu vực xung quanh các cơ sở của NASA — nhưng nhiệm vụ này đặc biệt nổi bật. Các phi hành gia Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch và phi hành gia của Canadian Space Agency Jeremy Hansen sẽ lên tàu Orion spacecraft, nằm trên đỉnh tên lửa SLS, và phóng vào không gian — tăng tốc từ 0 lên 500 dặm/giờ (khoảng 805 km/giờ) chỉ trong hai giây. Khoảng ba tiếng rưỡi sau khi cất cánh, tàu Orion sẽ tách hoàn toàn khỏi tên lửa và các phi hành gia sẽ có cơ hội điều khiển thủ công con tàu. Các vụ phóng tên lửa là những hoạt động phức tạp kéo dài nhiều giờ, nhưng dưới đây là một số thời điểm quan trọng đáng chú ý. Hiểu về đồng hồ đếm ngược Một lưu ý quan trọng cho những người theo dõi vụ phóng: đồng hồ đếm ngược của NASA không phải lúc nào cũng dễ hiểu. Nó hiển thị “T minus”, trong đó “T” là viết tắt của “terminal count” (giai đoạn đếm cuối). Đôi khi đồng hồ sẽ tạm dừng, và điều đó là có chủ ý. Đội phóng có các điểm dừng được lên kế hoạch sẵn, bao gồm ở mốc 40 phút và 10 phút trước khi phóng. Vì vậy, bạn không thể chỉ nhìn nhanh đồng hồ để biết chính xác thời điểm phóng. Hiện tại, NASA đang hướng đến 6:24 chiều ET — phút đầu tiên của cửa sổ phóng kéo dài hai giờ. Thời điểm này được gọi là “L minus”, tức mục tiêu thời gian phóng thực tế. Nếu có sự cố kỹ thuật hoặc một chiếc thuyền đi lạc vào đường bay — điều từng xảy ra nhiều lần — NASA sẽ công bố thời điểm L minus mới. Tên lửa có thể phóng bất cứ lúc nào từ 6:24 đến 8:24 tối ET. Tập trung vào tên lửa Tuy nhiên, không có gì đảm bảo các phi hành gia sẽ cất cánh vào thứ Tư. Thời tiết hoặc sự cố kỹ thuật luôn có thể xảy ra. Tên lửa Space Launch System (SLS) vốn nổi tiếng là khó vận hành. Phương tiện khổng lồ màu cam này từng gặp nhiều vấn đề với hydrogen, loại nhiên liệu được sử dụng để vận hành nó. Hàng triệu gallon hydrogen lỏng siêu lạnh phải được nạp vào SLS nếu đội phóng bật đèn xanh cho việc tiếp nhiên liệu — quá trình này bắt đầu khoảng 10 giờ 20 phút trước khi phóng. Trong lúc tiếp nhiên liệu, các kỹ sư sẽ theo dõi sát sao các rò rỉ. Hydrogen là phân tử nhẹ nhất trong vũ trụ, nên rất dễ thoát ra khỏi bất kỳ bình chứa nào. Chính tính dễ bay hơi này đã khiến các lần phóng vào tháng Hai bị hoãn. Vào thứ Tư, NASA không kỳ vọng tránh hoàn toàn rò rỉ. Nhưng nếu tỷ lệ rò rỉ dưới 16%, việc nạp nhiên liệu vẫn có thể diễn ra an toàn, theo giám đốc phóng Charlie Blackwell-Thompson. Một vấn đề khác từng xảy ra là dòng helium vào tầng trên của tên lửa. Helium được dùng để làm sạch đường nhiên liệu và tạo áp suất trong bể chứa. Vào cuối tháng Hai, dòng helium đã đột ngột ngừng chảy. NASA cho biết đã khắc phục bằng cách loại bỏ một vòng đệm chuyên dụng, nhưng các kỹ sư vẫn sẽ theo dõi từng bộ phận của tên lửa. Khoảnh khắc phi hành gia rời khu ở Sự chú ý sẽ tập trung vào tên lửa cho đến khoảng 4 giờ 40 phút trước khi phóng, khi bốn phi hành gia rời khu ở của họ tại Neil Armstrong Operations & Checkout Building. Gia đình họ sẽ đứng gần đó, vẫy tay chào và chúc may mắn. Phi công nhiệm vụ Artemis II, Victor Glover, nói về khoảnh khắc này trong một buổi họp báo: “Gia đình chúng tôi ở bên ngoài tòa nhà khi chúng tôi bước ra. Đó là lúc tôi có thể nói với họ rằng tôi yêu họ.” Ông nói thêm: “Thay vì gửi tin nhắn hay gọi điện, tôi có thể nói trực tiếp rằng tôi yêu họ.” Trong một cuộc phỏng vấn năm 2024 với CNN, Catherine Hansen, vợ của Jeremy Hansen, cho biết chồng cô là người giữ vững tinh thần cho gia đình. “Jeremy luôn là người giúp chúng tôi bình tĩnh trong những tình huống căng thẳng. Khi anh ấy không ở đó, điều đó sẽ rất khó khăn.” Sau đó, các phi hành gia trong bộ đồ không gian màu cam sáng sẽ lên những chiếc “astrovans” và di chuyển đến bệ phóng. NASA thường sẽ chia sẻ video trực tiếp khi họ lên tàu Orion, kiểm tra liên lạc và được khóa kín trong khoang trước khi phóng. Khoảnh khắc quyết định trước khi phóng Khi đồng hồ đếm ngược gần về 0, NASA sẽ kiểm tra hàng loạt hệ thống. Một số mốc quan trọng gồm: T – 16 phút:Các điều khiển viên tiến hành cuộc bỏ phiếu “go/no-go” cuối cùng để quyết định có tiếp tục phóng hay không. T – 10 phút:Đồng hồ bước vào “terminal count”, khi phần mềm Ground…

Read More

Liệu Trung Quốc đang định vị mình trở thành nhà trung gian hòa giải Mỹ–Iran?

Khi cuộc chiến ở vùng Vịnh bước sang tháng thứ hai, kéo nền kinh tế toàn cầu đi xuống mà chưa thấy lối thoát, ngày càng nhiều câu hỏi được đặt ra về vai trò mà China — một cường quốc toàn cầu và đối tác ngoại giao của Iran — sẵn sàng đóng góp. Vai trò tiềm năng của Trung Quốc được chú ý đặc biệt trong tuần này sau khi Ngoại trưởng Ishaq Dar của Pakistan đến Beijing hôm thứ Ba để hội đàm với nhà ngoại giao hàng đầu của Trung Quốc Wang Yi — cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh Islamabad đang nỗ lực định vị mình như một nhà trung gian hòa giải trong cuộc xung đột. Trong tuyên bố về việc “khôi phục hòa bình” được công bố hôm thứ Ba, hai nước kêu gọi “ngừng bắn ngay lập tức”, tiến hành đàm phán hòa bình càng sớm càng tốt, và đạt được một nền hòa bình lâu dài được United Nations hậu thuẫn. “Trung Quốc và Pakistan ủng hộ các bên liên quan khởi động đối thoại,” hai bên cho biết trong sáng kiến năm điểm được công bố sau nhiều giờ trao đổi giữa Dar và Wang. Sáng kiến này là tuyên bố rõ ràng nhất từ trước đến nay của Bắc Kinh về cách giải quyết cuộc xung đột. Nó cũng kêu gọi bảo đảm an toàn cho các tuyến hàng hải; chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào dân thường và mục tiêu phi quân sự; đồng thời bảo vệ chủ quyền và an ninh của cả Iran và các quốc gia vùng Vịnh. Tuy nhiên, lập trường được trình bày ở mức khái quát này cũng đặt ra câu hỏi: Bắc Kinh sẽ thực sự thực hiện những bước cụ thể nào trong một tiến trình hòa bình trong tương lai? Và Trung Quốc sẵn sàng can dự sâu đến mức nào vào một cuộc xung đột ở khu vực đầy biến động, nơi họ đang phải cân bằng quan hệ với các đối tác ở cả hai phía? Vai trò “bảo đảm hòa bình”? Các nguồn tin chính thức của Pakistan nói với CNN rằng một trong những vấn đề Dar có thể thảo luận tại Trung Quốc là khả năng Bắc Kinh đóng vai trò bên bảo đảm cho một thỏa thuận hòa bình. Hai nguồn tin Pakistan cũng xác nhận rằng trong khi một cuộc họp bốn bên giữa Turkey, Saudi Arabia, Egypt và Pakistan đang diễn ra tại Islamabad đầu tuần này, Tổng thống Pakistan Asif Ali Zardari đã có các cuộc gặp tại đại sứ quán Trung Quốc để thảo luận về tình hình khu vực. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Pakistan từ chối trả lời câu hỏi về các cuộc thảo luận với Trung Quốc, nói rằng các cuộc trao đổi này quá “nhạy cảm và phức tạp” để đưa ra bình luận công khai. Bộ Ngoại giao Trung Quốc cũng chưa phản hồi ngay lập tức yêu cầu bình luận. Trong khi đó, Iran phát đi những tín hiệu trái chiều. Tổng thống Masoud Pezeshkian hôm thứ Ba cho biết nước này sẵn sàng ngừng chiến đấu trong một số điều kiện nhất định, “đặc biệt là các đảm bảo cần thiết để ngăn chặn sự tái diễn của hành động xâm lược,” theo truyền thông nhà nước Iran. Tuy nhiên, Ngoại trưởng Abbas Araghchi lại nói rằng Iran sẵn sàng cho “ít nhất sáu tháng chiến tranh.” Pakistan đã đề nghị tổ chức các cuộc đàm phán giữa Iran và United States, tận dụng vị thế là quốc gia có quan hệ ổn định với cả hai bên. Chuyến thăm Trung Quốc của Dar hôm thứ Ba diễn ra theo lời mời của Wang Yi. Trung Quốc thận trọng Ngay cả khi Bắc Kinh muốn thể hiện mình như một tiếng nói hòa bình và một tác nhân có trách nhiệm trong cuộc xung đột đang làm rung chuyển nền kinh tế toàn cầu, họ nhiều khả năng vẫn sẽ hành động thận trọng. Theo Tong Zhao từ Carnegie Endowment for International Peace, Trung Quốc có động lực lớn để thể hiện vai trò hòa giải ngoại giao. “Trung Quốc muốn thế giới thấy sự tương phản: trong khi Mỹ tạo ra hỗn loạn và bất ổn, Trung Quốc lại định vị mình là lực lượng thúc đẩy giảm căng thẳng, ổn định và hòa bình,” ông nói. “Tuy nhiên, Trung Quốc thực sự sẵn sàng đóng góp vật chất đến mức nào lại là một câu chuyện khác.” Đây không phải lần đầu Trung Quốc cố gắng thể hiện vai trò người hòa giải trong các xung đột quốc tế. Bắc Kinh từng tổ chức các cuộc đàm phán sau các vụ đụng độ biên giới giữa Thailand và Cambodia năm ngoái. Trung Quốc cũng đưa ra nhiều đề xuất nhằm chấm dứt chiến tranh ở Ukraine, dù hiệu quả còn hạn chế và bị chỉ trích là nhằm cải thiện hình ảnh hơn là nỗ lực hòa giải thực sự. Lợi ích và rủi ro của Bắc Kinh Trong cuộc xung đột hiện nay, các chiến lược gia Trung Quốc có thể thấy lợi ích khi Mỹ bị phân tâm bởi một cuộc chiến gây tổn hại uy tín toàn cầu và gây thiệt hại kinh tế. Tuy nhiên, Bắc Kinh cũng lo ngại những hậu quả đối với nền kinh tế phụ thuộc xuất khẩu của mình. Trung Quốc cũng rất khó chấp nhận vai trò “bảo đảm” nếu điều đó đòi hỏi cung cấp lực lượng quân sự hoặc cam kết an ninh để duy trì hòa bình. Ngoài ra, nước này được xem là có ảnh hưởng hạn chế trong các vấn đề an ninh tại Trung Đông. Một nguồn tin ngoại giao tham gia các cuộc họp bốn bên ở Islamabad nói với CNN rằng ý tưởng về vai trò bảo…

Read More

Trump có thể kết thúc cuộc chiến của mình — nhưng phần còn lại của thế giới có thể phải trả giá

Có vẻ như Donald Trump đang chuẩn bị đơn giản là rút lui. Tổng thống đang nói với các đồng minh của Mỹ — những nước đã không tham gia cuộc chiến của ông ở Iran vì họ không được báo trước, không muốn tham gia và cho rằng điều đó vi phạm luật pháp quốc tế — rằng họ sẽ phải gánh chịu hậu quả. “Hãy tự đi mà tìm dầu của các anh,” ông viết trên Truth Social vào thứ Ba, ngay trước khi các nguồn tin nói với CNN rằng chính quyền không thể cam kết khôi phục tự do hàng hải qua Strait of Hormuz trước khi tuyên bố nhiệm vụ đã hoàn thành. Sau đó, tổng thống dự đoán cuộc chiến sẽ “kết thúc” trong vòng hai đến ba tuần.“Những gì xảy ra ở eo biển đó, chúng tôi sẽ không liên quan,” ông nói với các phóng viên trong Oval Office. Iran đã sử dụng điểm nghẽn ở cửa Persian Gulf để chặn nguồn cung dầu quan trọng và giữ nền kinh tế toàn cầu như con tin. Nếu cuộc chiến kết thúc mà Iran vẫn kiểm soát tuyến đường thủy chiến lược này, họ sẽ ghi nhận một chiến thắng chiến lược. Dấu hiệu cho thấy Trump muốn kết thúc chiến tranh Trong bối cảnh xuất hiện nhiều dấu hiệu mới cho thấy Trump muốn chấm dứt cuộc chiến, các quan chức dường như đang xây dựng “vỏ bọc ngôn từ” để ông có thể kết thúc cuộc chiến mà không cần giải quyết hậu quả sau đó. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth hôm thứ Ba tuyên bố Mỹ đã đạt được “thay đổi chế độ” ở Iran — mặc dù quốc gia này vẫn do các phần tử Hồi giáo cứng rắn đàn áp và thù địch với Mỹ lãnh đạo. Những nỗ lực mới nhất của chính quyền nhằm định nghĩa lại “thành công” phản ánh những lựa chọn khó khăn mà Trump đang phải đối mặt sau hơn một tháng chiến tranh, cũng như áp lực từ thời hạn bốn đến sáu tuần mà các quan chức đặt ra cho cuộc xung đột. Những tuyên bố này được đưa ra sau khi Trump khẳng định rằng các cuộc đàm phán “hiệu quả” đang diễn ra với Iran — dù các quan chức tại Tehran phủ nhận điều đó và không có bằng chứng công khai nào về tiến triển ngoại giao. Nếu chiến tranh kết thúc trong khi Iran kiểm soát Strait of Hormuz, điều đó sẽ bị coi trên trường quốc tế là một thất bại chiến lược của Mỹ. Iran chắc chắn sẽ tuyên bố chiến thắng và có thể cho rằng họ đã khôi phục được khả năng răn đe trước các cuộc tấn công trong tương lai. Iran cũng có thể tận dụng vị thế mới bằng cách áp phí đối với các tàu chở dầu đi qua tuyến đường này. Điều đó sẽ mang lại nguồn thu để tái xây dựng quân đội, chương trình tên lửa và thậm chí chương trình hạt nhân — những thứ đã bị phá hủy trong các cuộc không kích của Mỹ và Israel. Tất cả những điều này sẽ thách thức khả năng của Trump trong việc biến hầu như mọi thứ thành một chiến thắng về mặt truyền thông. Tuy nhiên, đây vẫn có thể là kết cục mà ông ưa thích, bởi bất kỳ nỗ lực nào nhằm mở lại eo biển bằng vũ lực có thể khiến Mỹ chịu thương vong lớn và kéo dài chiến tranh — điều sẽ tiếp tục làm suy yếu quyền lực chính trị của ông trong nước. Trump không thể thoát khỏi hậu quả từ quyết định của mình Việc rút lui có thể để lại hỗn loạn. Nhưng điều đó cũng phù hợp với cách tiếp cận của Trump — vốn trong thực tế thường hiệu quả hơn trong việc phá vỡ các trật tự cũ hơn là xây dựng những hệ thống mới. Nó cũng phù hợp với nguyên tắc “America First” — rằng nước Mỹ nên hành động hoàn toàn theo lợi ích quốc gia của riêng mình. Đồng thời, nó cũng phản ánh sự tức giận của Trump đối với các đồng minh NATO, những người mà ông cho là đang “ăn bám” vào các bảo đảm an ninh của Mỹ. Nhưng nước Mỹ không tồn tại trong một khoảng trống được định nghĩa bởi lời nói của Trump. Ông sẽ khó có thể tránh khỏi các tác động kinh tế và chính trị nếu eo biển này tiếp tục nằm dưới sự kiểm soát của một Iran đang được củng cố. Trump có thể tạo ra những lời giải thích chính trị cho việc rút lui — nhưng thị trường tài chính có lẽ sẽ không dễ bị thuyết phục như vậy. “Dù Mỹ là nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới, điều đó không bảo vệ người tiêu dùng Mỹ khỏi giá dầu, vì giá dầu là toàn cầu,” Rosemary Kelanic, giám đốc chương trình nghiên cứu Trung Đông tại Defense Priorities, nói với Zain Asher trên CNN International. “Vì vậy, mọi người ở Mỹ và trên toàn thế giới đều bị ảnh hưởng bởi cú sốc nguồn cung này.” Cú sốc kinh tế đó có thể kích hoạt một cuộc suy thoái toàn cầu, lan sang nước Mỹ — có thể chỉ vài tháng trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, nơi Democratic Party (United States) hy vọng giành chiến thắng lớn để hạn chế quyền lực nhiệm kỳ hai của Trump. Nguy cơ rạn nứt sâu hơn trong liên minh xuyên Đại Tây Dương Hậu quả của cuộc chiến Iran cũng có thể dẫn đến một hệ quả khác: sự rạn nứt sâu hơn trong liên minh xuyên Đại Tây Dương. Điều này sẽ càng cho thấy các đồng minh châu Âu — và những quốc gia mà…

Read More

Giao thông công cộng miễn phí trên toàn Tiểu bang Victoria từ Thứ Ba 31 tháng 3 đến Thứ Năm 30 tháng 4, 2026

Giao thông công cộng sẽ miễn phí trên toàn Tiểu bang Victoria từ Thứ Ba 31/3 đến Thứ Năm 30/4. Điều này bao gồm: Bạn không cần chạm thẻ (tap on) để đi lại, nhưng nếu có chạm thẻ thì cũng sẽ không bị trừ tiền. Việc đi miễn phí chỉ áp dụng cho các chuyến đi hoàn toàn trong Tiểu bang Victoria (ngoại lệ cho các chuyến đi đến Albury, Mount Gambier và Deniliquin).Xe buýt sân bay, phà và các dịch vụ do tư nhân vận hành không được áp dụng. Các gói vé myki (myki pass) sẽ không bị tính phí trong thời gian miễn phí và sẽ tự động được gia hạn trong hệ thống trước khi việc tính phí trở lại, bạn không cần liên hệ Transport Victoria. V/Line và các dịch vụ khu vực Bạn không cần vé hoặc thẻ myki để đi lại miễn phí trong thời gian này. Trong giai đoạn này, không cần đặt chỗ trước trên các chuyến tàu V/Line. Tuy nhiên, một số tuyến xe khách (coach) vẫn yêu cầu đặt chỗ trước, nhưng không mất phí, nhằm quản lý số lượng ghế theo quy định hiện hành. Vé xe khách khu vực có thể được đặt tại: Thông tin chi tiết về đặt vé có trên website của V/Line. Nếu bạn đã đặt vé trong thời gian này, bạn có thể: Lưu ý: Việc đặt chỗ vẫn được giữ nguyên hiệu lực ngay cả sau khi bạn đã được hoàn tiền. Du lịch theo nhóm Các quy định đặt chỗ cho nhóm vẫn giữ nguyên trong thời gian miễn phí. Bạn có thể yêu cầu đặt chỗ cho nhóm trên: Thông tin chi tiết có trên website của Transport Victoria. Thông tin thêm về du lịch theo nhóm trên các dịch vụ V/Line có trên website của V/Line.

Read More

Giá nhà giảm tại Sydney và Melbourne khi lãi suất tăng và tác động từ chiến tranh Iran khiến người mua lo ngại

Dữ liệu cho thấy tốc độ tăng giá nhà trên toàn nước Úc đã chậm lại sau các đợt tăng lãi suất tiền mặt liên tiếp của Ngân hàng Dự trữ Úc (RBA). Giá nhà tại Sydney và Melbourne đang giảm khi việc tăng lãi suất và sự bất ổn kinh tế do xung đột ở Trung Đông khiến người mua rời khỏi thị trường trong quý vừa qua. Dữ liệu mới từ Cotality cho thấy tăng trưởng giá nhà đã chậm lại trên toàn quốc trong ba tháng gần đây. Sự chậm lại bắt đầu từ tháng 12 vẫn tiếp diễn, phần lớn do các đợt tăng lãi suất của Ngân hàng Dự trữ vào tháng 2 và tháng 3 khiến những ngôi nhà có giá trung vị trở nên ngoài tầm với của nhiều người mua. Dữ liệu của Cotality cho thấy các thị trường bất động sản đắt đỏ nhất của Úc đã bước vào giai đoạn suy giảm. Tại Melbourne, các bất động sản ở phân khúc giá thấp của thị trường tăng giá 0,6% trong ba tháng đầu năm 2026. Tuy nhiên, phân khúc cao cấp của thị trường lại giảm 1,9%. Giá nhà trung vị của thành phố đã giảm 5.000 đô la xuống còn 828.249 đô la trong giai đoạn này, trong đó các khu ngoại ô phía đông ghi nhận mức giảm lớn nhất. Trong khi đó, giá nhà trung vị tại Sydney giảm 4.000 đô la xuống còn 1.295.387 đô la trong cùng kỳ. Nhóm 25% căn nhà có giá thấp nhất tăng giá 2,5%, với nhu cầu mạnh ở khu vực phía tây và tây nam của thành phố, nhưng nhóm 25% căn nhà có giá cao nhất lại giảm 2,4%. Theo Charles Touma, một nhà môi giới bất động sản của Ray White tại Redfern, việc bùng phát chiến tranh ở Iran và đợt tăng lãi suất thứ hai đã có tác động ngay lập tức trong tháng 3. “Tháng 2 rất tốt, tôi đã bán được một số bất động sản rất tốt với mức giá rất cao. Nhưng sang tháng 3 thì thị trường gần như rơi tự do,” Touma nói. “Tôi chưa từng thấy hai tháng liên tiếp lại khác biệt lớn đến vậy.” Theo các cuộc khảo sát của ANZ và Roy Morgan, niềm tin của người tiêu dùng đã giảm xuống mức thấp kỷ lục trong hai tuần cuối cùng trọn vẹn của tháng 3. Touma cho biết trong tuần cuối cùng của tháng 3 có 21 cuộc đấu giá nhà tại khu vực từ Paddington đến Waterloo ở nội đô Sydney. Chỉ có bốn căn nhà được bán, số còn lại bị “passed in” (không đạt giá kỳ vọng) hoặc bị rút khỏi thị trường. “Không phải là quá tệ, chỉ là một giai đoạn chuyển tiếp,” ông nói. “Hiện có những người bán đang rao bán nhưng có thể không bán được… nhưng những người bán mới đưa nhà ra thị trường vào tháng 5 và tháng 6 sẽ bước vào với sự chuẩn bị rõ ràng hơn.” Hoạt động của người mua trên toàn quốc đã giảm, với Cotality ước tính số lượng nhà được bán trong ba tháng đầu năm 2026 ít hơn so với cùng kỳ năm 2025. Nguồn cung trên bờ đông nước Úc đã tăng mạnh bất thường, với tuần cuối cùng trọn vẹn của tháng 3 ghi nhận 4.062 cuộc đấu giá trên toàn quốc – mức cao nhất kể từ tháng 12 năm 2021. Dữ liệu sơ bộ của Cotality cho thấy chỉ 61% số nhà này được bán tại đấu giá, phần còn lại bị rút hoặc không đạt giá – tỷ lệ thấp nhất kể từ tháng 12 năm 2022. “Việc tỷ lệ bán thành công tại đấu giá giảm và nguồn cung rao bán tăng lên đang mang lại cho người mua nhiều lựa chọn hơn và ít áp lực hơn khi đàm phán,” Giám đốc nghiên cứu của Cotality, Tim Lawless, cho biết. Perth ghi nhận mức tăng mạnh nhất, với giá nhà tăng 7,3% (tương đương 69.000 đô la) trong quý, lên mức 1.017.698 đô la. “Rõ ràng tốc độ tăng trưởng này là không bền vững, nhưng nó vẫn đang được hỗ trợ bởi nguồn cung thấp,” Lawless nói. Các khoản vay mua nhà mới đã tăng trong tháng 2 trước đợt tăng lãi suất thứ hai của Ngân hàng Dự trữ, với tín dụng nhà ở tăng ở mức 7,1% mỗi năm – nhanh nhất kể từ năm 2022. Tuy nhiên, tốc độ vay này được dự đoán sẽ chậm lại, khi thị trường dự báo sẽ có thêm hai đợt tăng lãi suất nữa trong năm nay. RBA có thể tăng lãi suất sớm nhất vào ngày 5 tháng 5, khi hội đồng quản trị họp lần tiếp theo.

Read More

MỘT GIÂY PHÚT THÔI !

Trăng nằm trần truồng trên rừng núi, ngâm mình nuột nà giữa giòng nước tinh khôi của biển cả, để rồi đợi đêm về ngủ vùi sâu vào bóng đêm bao la của Trời đất nhiệm màu. không gợi dục, cũng không mời gọi hiến dâng đam mê trần tục…Trang đài quá, Cao sang quá, vương vấn nỗi nhớ mãi không thôi. Một thời nào đó, em đã thầm thì bên tôi “Buổi sáng cười vui ha ha, tối về em chết lịm trong tim anh…Em sẽ đợi, hãy đến bên emkhi nào anh muốn”. Trực nhớ ngay đến mấy câu thơ của Hàn Mặc Tử: “Trăng nằm sóng soải bên cành liễu,Đợi gió đông về để lả lơi…Vô tình để gió hôn lên máBẽn lẽn làm sao lúc nửa đêmEm sợ lang quân em biết đượcNghi ngờ tới cái tiết trinh em” Bài thơ cứ làm anh ngẩn ngơ mãi không thôi. Em à, em ở nơi nào rồi? Bao giờ, mình gặp nhau, biết có nhận được nhau và anh có được nắm bàn tay kiêu sa của em?Tông màu đen đẹp quá.Ngắm em trong ảnh bỗng dưng chợt nhớ đến người yêu ngày nào của mình. Vẫn khuôn mặt khả ái ấy, đôi mắt u uẩn ấy, vẫn nét mũi dọc dừa ấy, vẫn đôi môi e ấp như đóa hoa vừa chớm nở, mấp máy và e ấp buông lơi mời đón nụ hôn của anh, tình yêu mà chúng ta chẳng được gần nhau. Ôi, môi tìm môi… mãi mãi mình không được gần nhau trong cuộc đời này ! Khuôn mặt khả ái với làn da trắng thơm tho ấy đã từng yêu nhau nhưng chưa một lần anh được hôn em. Vẫn mái tóc mượt mà buông lơi như dòng nước mắt nghẹn ngào tuôn trào trên má em khi chúng ta đã xa nhau. Cả thân người em cũng màu đen. Tông màu đen quyến rũ đến lạ lùng ! Đôi bàn tay trắng nuột nà của em, anh cũng chưa từng một lần vuốt ve nắm bắt được em… Tình yêu anh, Tình yêu em, xa rồi phải không em ? Nhớ mãi làm chi cho thêm xót xa ở trong lòng : “Ta đặt em lên ngai thờ Nữ SắcTrong âm thầm chiêm ngưỡng một làn da……Ôi cám dỗ! Cả mình em băng tuyếtGợn xuân tình lên bộ ngực thanh tân…”(Thơ Đinh Hùng)Anh mê thơ Đinh Hùng, thơ Hàn Mặc Tử cùng những văn, nhạc và những giọng ca tiền chiến ngân nga hát lên đi sâu vào lòng người từ khi anh chưa sinh ra đời cho đến ngày hôm nay. Ở xứ người xa lạ bao nhiêu cây số, thế mà anh vẫn giữ mãi thật sâu vào ký ức của anh. Thật là một gia tài vô cùng đồ sộ của Quốc gia, của Dân tộc, quý giá hơn vàng ngọc trên thế gian này, người dân Miền Bắc đến Miền Nam cũng cùng hát, cũng cùng nghe, ngàn đời vẫn ca tụng, nâng niu, vẫn gìn giữ, tô bồi cho mai sau…Nó nhân văn quá, nó bao dung Tình Người quá, nó sâu lắng vào lòng người lắm lắm, mỗi lần trình diễn, mọi người cũng chùng lòng đam mê say đắm. Thế mà mấy độ sau này, ai lại nở chê bai, cấm đoán, sửa đổi cả giòng nhạc và lời ca, vô pháp luật, phạm bản quyền là sao nhỉ ! Thôi nhé, chúng ta không nói đến chuyện đó nữa. Xin chỉ nói đến chuyện Tình yêu của chúng mình thôi em nhé. Chiều chiều về, anh mê mẫn cùng làn gió thoảng quanh mình, chớm lạnh với chút nắng muộn còn rơi rớt trên nóc nhà hàng xóm bên kia trước khung cửa sổ nhà anh. Con đường trước cửa vắng hoe. Chẳng bóng người và cũng chẳng xe cộ qua lại, buồn thiu. Bây giờ là ở Úc châu. Cơn gió cuối đông muộn màng luồn lách qua hàng cây trơ trọi lá suốt trên con đường mãi vươn xa… Chẳng còn gì nữa hết, có chăng còn lại lá vàng rơi rụng tả tơi ngập đầy hai ven đường, bóng mát buổi chiều đây đó chưa phủ đầy ngập lối đi của mặt trời thoi thóp trên mái đầu của anh. Anh đi tìm em, em tìm anh, tình yêu dù chưa phai nhạt, tưởng như nồng nàn quấn quít bên nhau, tưởng như hờ hửng xa nhau mãi mãi. Hãy nhìn tấm ảnh trước mặt chúng ta kia kìa, chiếc ghế tựa ngồi đã rêu phong, gỗ cây đã rệu rã mục nát, xiêu vẹo và gãy đỗ, viền quanh toàn cây lá và cỏ dại hoang vu, không gian ủ ê đến rợn người, tưởng tượng như câu hát trong một bài hát nào nổi tiếng chúng ta đã nghe “Hoang phế khi đã gặp nhau”. Người yêu ngày nào của anh đẹp lắm. Em có còn nhớ ngày đó cùng ngắm một tấm hình người con gái đứng một mình ven bờ ao làng, bóng em lung linh trải dài trên mặt nước, anh đã thốt lên “Em xinh em đứng một mình cũng xinh”. Thôi thì, biết sao được, chúng ta xa nhau mà không gần được nhau. “Anh biết em đi chẳng trở về,Dặn ngàn liễu rũ với sương che,Em đừng quay lại nhìn anh nữa,Anh biết em đi chẳng trở về”(Nhạc sĩ Anh Bằng đã nói hộ cho chúng ta rồi đó em ạ) “2 năm tình lận đận2 đứa cùng xanh xaoMùa đông 2 đứa lạnhCùng thở dài như nhau”Thơ khúc của thi sĩ Nguyễn Tất Nhiên sao mà buồn vậy hở em ? Thi sĩ Vũ Hoàng Chương cũng nói với anh mấy giòng thơ : “Em ơi, lửa tắt bình khô rượuĐời vắng em rồi say với ai” Thôi nhé, Tình mình chỉ có bấy nhiêu. Nhắc mãi làm chi nữa cho thêm đắng lòng. Mai kia em có đi…

Read More

Thuốc lá điện tử có khả năng gây ung thư phổi và ung thư miệng, các nhà nghiên cứu Úc phát hiện trong một đánh giá mới về bằng chứng

“Không còn nghi ngờ gì rằng các tế bào và mô trong khoang miệng và phổi bị thay đổi khi hít hơi từ thuốc lá điện tử,” một học giả cho biết. Các nhà nghiên cứu cho biết việc sử dụng thuốc lá điện tử có khả năng gây ung thư phổi và ung thư miệng, đồng thời kêu gọi các cơ quan quản lý hành động ngay từ bây giờ thay vì chờ hàng thập kỷ để có mức độ rủi ro được xác định rõ ràng. Các nhà nghiên cứu ung thư do Đại học New South Wales tại Sydney dẫn đầu đã phân tích các tổng quan về bằng chứng từ nghiên cứu trên động vật, các báo cáo ca bệnh ở người và các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm được công bố từ năm 2017 đến 2025. Đây được xem là một trong những đánh giá chi tiết nhất từ trước đến nay về việc liệu thuốc lá điện tử chứa nicotine có thể gây ung thư hay không. Theo đồng tác giả Phó giáo sư danh dự Bernard Stewart, trong cơ thể đã xuất hiện những dấu hiệu cảnh báo sớm có liên quan chặt chẽ đến nguy cơ ung thư, bao gồm tổn thương DNA và tình trạng viêm. Bài tổng quan, được công bố trên tạp chí khoa học Carcinogenesis vào thứ Ba, cho thấy việc hút thuốc lá điện tử có liên quan đến những thay đổi tiền ung thư này. Ông Stewart nói: “Không còn nghi ngờ gì nữa rằng các tế bào và mô trong khoang miệng, miệng và phổi bị thay đổi khi hít hơi từ thuốc lá điện tử.” Vì thuốc lá điện tử hiện đại chỉ được phát minh vào đầu những năm 2000, nên hiện chưa có đủ dữ liệu dài hạn từ số lượng lớn người sử dụng thuốc lá điện tử sau đó phát triển ung thư để xác định chính xác mức độ rủi ro. Ngoài ra, nhiều người vừa hút vape vừa hút thuốc lá, khiến việc tách riêng tác động của vape khỏi thuốc lá truyền thống trở nên khó khăn. Do những lý do này, nghiên cứu không đo lường số người có thể mắc ung thư do vape, mà thay vào đó đánh giá liệu vape có gây ra những thay đổi sinh học vốn được biết là dẫn đến ung thư hay không. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng bao gồm các báo cáo ca bệnh từ nha sĩ, những người nhận thấy ung thư miệng ở những người chỉ sử dụng vape và chưa từng hút thuốc lá. Nghiên cứu cũng xem xét các thí nghiệm trên động vật. Ông Stewart nhắc đến một nghiên cứu cho thấy chuột tiếp xúc với hơi thuốc lá điện tử phát triển khối u phổi với tỷ lệ cao hơn so với chuột không tiếp xúc, dù kết quả trên động vật không nhất thiết phản ánh trực tiếp trên con người. Ông nói: “Dựa trên toàn bộ kiến thức đó… chúng tôi kết luận rằng thuốc lá điện tử có khả năng gây ung thư phổi và ung thư miệng, mặc dù chúng tôi chưa thể nói gánh nặng bệnh tật sẽ lớn đến mức nào.” Tác giả chính của nghiên cứu, nhà dịch tễ học Phó giáo sư Freddy Sitas, cho biết phải mất 100 năm bằng chứng ngày càng tăng trước khi Tổng Y sĩ Hoa Kỳ chính thức công nhận hút thuốc lá là nguyên nhân gây ung thư phổi vào năm 1964. Calvin Cochran, nghiên cứu viên tại Khoa Y tế Công cộng của Đại học Otago (New Zealand), cho biết gần 8.000 nghiên cứu cuối cùng đã được đánh giá để đi đến kết luận đó, mặc dù trước đó đã có nhiều dấu hiệu cảnh báo sớm thường bị bác bỏ hoặc làm mất uy tín, thậm chí bởi cả các bác sĩ. Ông Cochran nói: “Chúng ta có nguy cơ lặp lại sai lầm tương tự với vape nếu không nghiêm túc xem xét các nghiên cứu mới nổi và các dấu hiệu cảnh báo.” “Mọi nghiên cứu như thế này cần được các nhà hoạch định chính sách, chính phủ và các tổ chức y tế xem xét nghiêm túc. Có lẽ sẽ không có một thời điểm rõ ràng khi chúng ta có thể khẳng định dứt khoát rằng vape gây ra các loại ung thư cụ thể. Điều đó sẽ mất nhiều năm, thậm chí có thể là hàng thập kỷ.” Ông Sitas cho biết trước đây hút thuốc lá từng được hưởng “lợi ích của sự nghi ngờ”, nhưng điều đó không nên áp dụng cho vape trong bối cảnh dữ liệu về khả năng gây ung thư đang ngày càng mạnh mẽ. Ông nói: “Chúng ta luôn cho rằng vape an toàn hơn thuốc lá, nhưng những gì chúng tôi chỉ ra là có thể chúng không an toàn như vậy.” “Chúng ta cũng chưa có cách chắc chắn để giúp mọi người cai vape.” “Với hút thuốc lá, chúng ta có các biện pháp như kẹo cao su nicotine hay nhiều loại thuốc giúp người ta bỏ thuốc. Nhưng bằng chứng về việc giúp người dùng ngừng vape vẫn còn rất không rõ ràng.” Ông cho rằng các cơ quan quản lý cần hành động để bảo vệ người dân, đặc biệt là trẻ em, khỏi các tác hại. “Điều quan trọng là các cơ quan quản lý phải sử dụng toàn bộ các bằng chứng hiện có,” ông nói. “Vape không phải là một lựa chọn thay thế cho hút thuốc… Nó không phải là lựa chọn thay thế an toàn cho bất cứ điều gì. Nó nguy hiểm, và đó là thông điệp.” Tuy nhiên, Giáo sư Stephen Duffy từ Đại học Queen Mary London cho rằng sẽ là diễn giải quá mức nếu nói rằng vape gây hại ngang với hút thuốc,…

Read More

Phụ phí khi thanh toán bằng thẻ ghi nợ và thẻ tín dụng sẽ bị bãi bỏ tại Úc trước tháng 10, 2026

Bộ trưởng Ngân khố Jim Chalmers cho biết thay đổi này sẽ giúp giảm áp lực chi phí sinh hoạt và “người Úc rất ghét phải trả các khoản phụ phí”. Các khoản phụ phí khi thanh toán bằng thẻ ghi nợ và thẻ tín dụng sẽ bị loại bỏ trước tháng 10 theo các cải cách của Ngân hàng Dự trữ Úc (RBA), trong đó các ngân hàng lớn có khả năng sẽ phải gánh phần chi phí liên quan đến biện pháp hỗ trợ chi phí sinh hoạt này. Các quy định mới, được công bố vào thứ Ba, sẽ cho phép các doanh nghiệp loại bỏ các khoản phí cộng thêm khi thanh toán bằng thẻ Mastercard, Visa và eftpos. Dự kiến các cải cách này sẽ xóa bỏ các khoản phí mà khoảng 16% doanh nghiệp hiện đang thu để bù đắp chi phí sử dụng dịch vụ giao dịch thanh toán. Theo ước tính của RBA trong báo cáo đánh giá cuối cùng, người tiêu dùng Úc đang phải trả khoảng 1,6 tỷ đô la mỗi năm cho các khoản phụ phí này. RBA cũng sẽ giảm mức trần phí mà các tổ chức phát hành thẻ như ngân hàng có thể thu từ doanh nghiệp, giúp các doanh nghiệp tiết kiệm khoảng 910 triệu đô la mỗi năm. Bộ trưởng Ngân khố Jim Chalmers cho biết những thay đổi của RBA sẽ giúp giảm áp lực chi phí sinh hoạt và có thể được thực hiện mà không cần Quốc hội thông qua. “Người Úc rất ghét phải trả những khoản phí này,” ông nói với các phóng viên vào thứ Ba. Tuy nhiên, các hệ thống thanh toán vẫn tốn chi phí để vận hành và các doanh nghiệp vẫn phải trả tiền cho các nhà cung cấp dịch vụ. Khi không còn khả năng thu phụ phí, giá trên kệ hàng hoặc trên thực đơn có thể sẽ phải tăng lên. RBA ước tính giá cả có thể tăng một lần khoảng 0,1%. Hiệp hội Khách sạn Úc (Australian Hotels Association) đã chỉ trích quyết định này. Giám đốc điều hành của hiệp hội, Stephen Ferguson, cho rằng điều đó sẽ không làm cho một ly cà phê hay một cốc bia trở nên rẻ hơn. “Vậy mục đích của toàn bộ quá trình này là gì nếu không phải để giảm chi phí cho người tiêu dùng?” ông nói. Người Úc đã nói với RBA rằng họ muốn biết giá cuối cùng ngay từ đầu, ngay cả khi giá cao hơn, thay vì bị bất ngờ bởi các khoản phí ẩn. Một cuộc khảo sát được thực hiện cho quá trình đánh giá của RBA cho thấy đa số người tiêu dùng cho rằng họ chỉ thỉnh thoảng hoặc hiếm khi được thông báo về phụ phí. Ba trong bốn người được hỏi cho rằng việc thu phụ phí là không cần thiết và nên chấm dứt. Các ngân hàng và một số công ty cho rằng việc thu phụ phí là cần thiết để bù đắp các chi phí phức tạp của hệ thống thanh toán, bao gồm chi phí liên quan đến thẻ tín dụng và các chương trình thưởng. Theo báo cáo đánh giá của RBA, người tiêu dùng, các doanh nghiệp nhỏ và lớn, cũng như các mạng lưới thẻ có khả năng sẽ được hưởng lợi từ thay đổi này, nhưng các ngân hàng có thể sẽ mất nguồn doanh thu từ việc thu phí của doanh nghiệp. Một số ngân hàng cho rằng họ có thể phải tăng phí thẻ tín dụng và lãi suất, đồng thời cắt giảm các chương trình thưởng và điểm tích lũy. RBA cho biết đây là hệ quả dự kiến của cải cách, vì phụ phí thẻ ghi nợ trước đây đã phần nào trợ cấp cho các chương trình thưởng dành cho chủ thẻ tín dụng. Các nhà cung cấp dịch vụ thanh toán không phải ngân hàng như Square và Tyro hoan nghênh các cải cách này. Giám đốc điều hành của Tyro, Nigel Lee, cho rằng việc tăng tính minh bạch sẽ giúp các doanh nghiệp dễ dàng lựa chọn nhà cung cấp dịch vụ hơn.

Read More

Jim Chalmers nói rằng việc loại bỏ phụ phí khi thanh toán bằng thẻ sẽ giúp giảm áp lực chi phí sinh hoạt. Nhưng liệu bạn có thực sự được lợi?

Các chuyên gia cho biết những cải cách do Ngân hàng Dự trữ Úc (RBA) công bố hôm thứ Ba sẽ tạo ra tác động lan tỏa trên toàn bộ hệ thống thanh toán. Phần thưởng thẻ tín dụng có thể giảm và các doanh nghiệp có thể tăng giá khi Úc chấm dứt phụ phí đối với thẻ ghi nợ và thẻ tín dụng vào tháng 10. Các cải cách được RBA công bố hôm thứ Ba sẽ ảnh hưởng đến toàn bộ hệ thống thanh toán. Dưới đây là những điều bạn cần biết. Tại sao phụ phí bị cấm? Phụ phí ban đầu được RBA khuyến khích vào năm 2003, khi phần lớn người Úc vẫn thanh toán bằng tiền mặt. Mục tiêu là khuyến khích khách hàng sử dụng tiền mặt – phương thức rẻ hơn để xử lý – và giúp các doanh nghiệp bù đắp chi phí của hệ thống thanh toán thẻ tín dụng. RBA cho biết hệ thống này hiện không còn phù hợp. Người Úc ngày càng ít sử dụng tiền mặt, nhưng phụ phí lại trở nên phổ biến hơn và đôi khi được dùng để bù đắp các chi phí không liên quan. Trong sáu năm qua, tỷ lệ doanh nghiệp áp dụng phụ phí đã tăng gấp đôi, ước tính lên khoảng 16%. Khảo sát của RBA cho thấy: Người tiêu dùng có được lợi từ thay đổi này không? Có và không. Người tiêu dùng sẽ có giá cả minh bạch hơn, không còn những bất ngờ khi thanh toán. Tuy nhiên, một số người có thể tệ hơn về mặt tài chính, vì doanh nghiệp và ngân hàng có thể tăng giá hoặc tìm cách khác để thu lại khoản doanh thu phụ phí bị mất. Người tiêu dùng sẽ không còn phải trả phụ phí khi chạm hoặc quẹt thẻ, và chỉ cần trả đúng giá niêm yết trên thực đơn hoặc kệ hàng. Visa, Eftpos và Mastercard dự kiến sẽ cấm doanh nghiệp áp dụng phụ phí theo chỉ đạo của RBA. Hiện người tiêu dùng Úc trả khoảng 1,6 tỷ AUD mỗi năm tiền phụ phí. Theo RBA, người mua sắm sẽ có xu hướng dùng thẻ nhiều hơn thay vì tiền mặt, vì không còn bị tính phí thêm. Tuy nhiên, dù chính phủ của Thủ tướng Albanese nói thay đổi này sẽ “giúp giảm chi phí sinh hoạt”, người tiêu dùng không nên kỳ vọng sẽ lấy lại toàn bộ khoản phí trước đây. Doanh nghiệp có thể bù đắp bằng tăng giá thực đơn hoặc sản phẩm. Theo Hiệp hội Ngân hàng Úc, chủ thẻ tín dụng có thể phải đối mặt với phí cao hơn. Giám đốc điều hành hiệp hội, Simon Birmingham, cho biết: “Người tiêu dùng có thể phải đối mặt với phí thẻ cao hơn, lãi suất cao hơn và thời gian miễn lãi ngắn hơn.” RBA cho rằng đây cũng là một phần mục tiêu của cải cách: hệ thống cũ khiến những người thu nhập thấp – vốn ít dùng thẻ tín dụng và không hưởng các chương trình thưởng – phải gánh chi phí không công bằng. Doanh nghiệp sẽ thay đổi thế nào? Những cải cách này sẽ ảnh hưởng đến lợi nhuận của doanh nghiệp, vì họ mất nguồn thu từ phụ phí, dù chi phí thanh toán có giảm nhưng không biến mất hoàn toàn. Theo RBA, giá trên thực đơn và kệ hàng sẽ phải tăng, và có thể làm lạm phát tăng thêm khoảng 0,1%. Một số doanh nghiệp nói với RBA rằng việc tăng giá có thể khiến khách hàng bỏ đi. Các quán cà phê và nhà hàng – nhóm sử dụng phụ phí nhiều nhất – đặc biệt dễ bị ảnh hưởng khi chi tiêu hộ gia đình đang giảm. Thay vào đó, doanh nghiệp có thể chuyển sang nhà cung cấp dịch vụ thanh toán rẻ hơn. RBA phát hiện rằng dưới 10% doanh nghiệp đã đổi nhà cung cấp trong năm 2024–2025, và cho rằng cần khuyến khích sự chuyển đổi nhiều hơn. Các ngân hàng cũng có thể mất khách hàng vào tay các công ty thanh toán khác như Square và Tyro. Cả hai đều hoan nghênh cải cách này. Giám đốc điều hành Tyro, Nigel Lee, cho biết dù ngân hàng mất doanh thu, Tyro cũng sẽ giảm chi phí, nên thay đổi này gần như trung lập đối với họ. Cơ chế thực hiện ra sao? Cải cách chính là gỡ bỏ lệnh cấm quy tắc “không phụ phí” đối với Visa, Eftpos và Mastercard từ 1 tháng 10. RBA kỳ vọng ba mạng lưới này sẽ ngăn các thương nhân áp dụng phụ phí. Nếu họ không làm vậy, chính phủ có thể ban hành luật cấm cụ thể. Phần thứ hai là giảm phí interchange – khoản phí ngân hàng và dịch vụ thanh toán thu từ doanh nghiệp khi chuyển tiền giữa ngân hàng của khách hàng và doanh nghiệp. RBA cũng giảm trần phí interchange của thẻ ghi nợ xuống 8 cent (hoặc 0,16%) mỗi giao dịch. Thẻ tín dụng vẫn sẽ đắt hơn thẻ ghi nợ, nhưng chênh lệch sẽ nhỏ hơn. Phần thứ ba của kế hoạch sẽ có hiệu lực từ ngày 1 tháng 4 năm 2027. Các nhà cung cấp dịch vụ thanh toán sẽ phải công khai mức phí của họ, nhằm khuyến khích doanh nghiệp tìm nhà cung cấp rẻ hơn. Ngân hàng và các nhà cung cấp thanh toán cũng phải chứng minh rằng họ đã chuyển lợi ích từ việc giảm phí interchange cho khách hàng. RBA đặc biệt lo ngại về các khoản phí của Visa, Mastercard và Eftpos, cho rằng hệ thống phí của họ “khó hiểu và phức tạp” và có thể cao một cách không hiệu quả nếu thiếu cạnh tranh thực sự. Ai sẽ trả cho những thay đổi này? Trực…

Read More